तीन दशकदेखि दाहालको रजगज

माओवादी केन्द्रमा दाहालपछिको उत्तराधिकारी को ?

माओवादी केन्द्रमा दाहालपछिको उत्तराधिकारी को ?
फाइल तस्बिर।

काठमाडौं : तीन दशकदेखि नेकपा माओवादी पार्टीमा पुष्पकमल दाहालको एकछत्र नेतृत्व छ । द्वन्दकालदेखि शान्ति प्रक्रियासम्म,संविधानसभादेखि संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्था आउँदासम्म पार्टीको सुप्रिम कमाण्डरको जिम्मेवारी दाहाललाई  नै छ । २०७८ सम्पन्न आठौं महधिवेशनबाट सामूहिक नेतृत्वमा जाने निर्णय भएको थियो । तर, संगठनभित्रको नर्सरीमा उत्तरधिकारी बिउ उर्मिन खोज्दा दाहालले नै निमोठ्दै आएको आरोप लाग्दै आएको छ ।

दाहालले आफू पार्टीको नेतृत्वमा रहिरहन कहिले बाबुराम भट्टराईलाई कारवाही गरे भने कहिले नेत्रविक्रम चन्द 'विप्लव' त कहिले मोहन वैधलाई पार्टीबाट पाखा नलगाएका होइनन् ।

दाहालले पार्टीलाई आफूभन्दा अरुले चलाउनै नसक्ने बनाए। दाहालविरुद्ध आवाज उठ्दा बैठकपिच्छे नेताहरूलाई पद बाँड्दै मिलाउँदा मिलाउँदै शक्तिशाली माओवादी टुक्रा, टुक्रामा विभक्त भयो । दाहालकै कारण पार्टी कमजोर स्थितिमा पुगेको भन्दै माओवादी केन्द्रीय समितिको बैठकमा चर्को विरोध भइरहेको छ ।

कमलादीस्थित प्रज्ञा भवनमा जारी केन्द्रीय सदस्यको बैठकमा दाहालमाथि प्रश्नको वर्षात् भइरहेको छ । शनिबारको बैठकमा पदाधिकारी स्तरका नेताहरूले नै दाहालको मनोमानी,परिवारवादविरुद्ध आवाज उठाएका छन् । पार्टीलाई कमजोर बनाएर अरु पार्टीको बैशाखी टेकेर रमाउने प्रवृत्तिले पार्टी कमजोर भएको नेताहरूले कडा आलोचना गरेका छन् । यसबारे बैठकमा उपमहासचिव वर्षमान पुन,जनार्दन शर्मा र गिरिराजमणि पोखरेलले आफ्नो धारण राखेका थिए ।

पार्टीमा उत्तराधिकारी निर्माण गर्न जरुरी पार्टीका उपमहासचिव वर्षान पुनले अध्यक्ष दाहालको विकल्प तयार गर्नुपर्ने आवश्यक रहेको बताए । उनले तत्कालै अध्यक्षको विकल्प कसैले नखोजेको तर, अध्यक्षको उत्तराधिकारी निर्माण जरुरी भइसकेको उनले बताए ।

null

पुनले घुमारो शैलीमा भने,‘तत्कालै कसैले अध्यक्षको विकल्प खोजेको छैन । अध्यक्षलाई सम्पूर्णरूपले सहयोग गरेर जान म तयार छु । उत्तराधिकारी तयार पार्न विधिको विकास गरेर जाऔं ।’ पार्टीमा विद्यमान समस्या विचारको छैन तर, विधिपद्धतिको आवश्य उठेको उनले बताए ।

उनका अनुसार पार्टी पुनरनिर्माणको ऐतिहासिक सम्भावना छ । वर्ग संघर्ष र राजनीतिक संघर्षको रूप फेरिएको छ । यस्तो अवस्थामा सरकार प्रमुख मोर्चा छ । डिजिटल युग सुहाउँदो पार्टी बनाउनु आवश्यक रहेको छ ।

उनले भने, 'पार्टी संगठनमा तीन एकको (पाका, प्रौढ र युवा) नीति लागू पर्छ । पार्टीमा देखिएका समस्याको समाधान आगामी विधान सम्मेलनबाट हल गर्नुपर्छ,'उनले बैठकमा भने । अर्का उपमहासचिव जनार्दन शर्माले पार्टीले  पार्टी अध्यक्ष दाहालसँग उत्तराधिकारीहरूको लामबन्दी तयार गर्नुपर्ने माग राखेका छन् । पार्टीभित्र अधिकार खोज्दा पार्टी अध्यक्षले नेताहरूमाथि अविश्वास गर्ने गरेको उनले दुःखेसो पोखे । ‘पार्टीभित्र आलोचना र आत्मालोचना हुँदैन । लागेका कुरा छलफल गराई सही वा गलत के हो भन्ने कुरा स्पष्ट पार्ने वातावरण छैन,’उनले भने, ‘नेतृत्वले एक वा अर्कोलाई अविश्वास र आशंकाले होइन विश्वासका आधारमा व्यवहार गर्ने पद्धतिको विकास गर्नुपर्छ ।’

null

नेतृत्वले नै पार्टीलाई विधिसम्मत नचलाएको नेता शर्माले बताए । चुनावी प्रतिस्पर्धाका आधारमा तलदेखि माथिसम्म नेतृत्व चयन गर्नुपर्नेमा नेता शर्माले पार्टी अध्यक्षसँग माग राखे । उनले भने,‘अब विधान नमिच्ने सङ्कल्प नेतृत्वले नै गर्नुपर्छ । नेतृत्व चयनका लागि पार्टीभित्र मनोनयनको सट्टा निर्वाचनको प्रक्रिया प्रारम्भ गर्नुपर्छ । समावेशी प्रतिनिधित्वको लागि सम्बन्धित क्लष्टरमा निर्वाचन गर्नुपर्छ ।’ माओवादी धारलाई अब समाजवादी धारमा रूपान्तरण गर्दै सोही अनुसार माओवादी पार्टीको सैद्धान्तिक मार्ग निर्देशन तयार गर्नुपर्ने उनले बैठकमा प्रस्ताव राखेका छन् ।

नेता शर्माले पार्टी नेतृत्वले हालसम्म प्राप्त उपलब्धिबारे जनताका बीचमा राम्रोसँग प्रचार गर्न र संस्थागत गर्न चासो नलिएकोमा आपत्ति जनाए । ‘जनयुद्ध, शान्ति सम्झौता, संविधान निर्माण र कार्यान्वयनका ऐतिहासिक उपलब्धिहरूको संश्लेषण नगरेर इतिहासको अवमूल्यन गरिएको छ,’उनले भने,‘यसलाई सच्याउनुपर्छ । पुष्पलालदेखि पुष्पकमलसम्मको उपलब्धिको संश्लेषण जरुरी छ ।’

वामपन्थी तथा प्रगतिशील जनमतलाई माओवादी नेतृत्वले बिर्सेको उनले चर्चा गर्दै भने,‘नेतृत्व हतबाटै उन्नत लोकतन्त्रको अभ्यास गर्नुपर्छ ।’अर्का उपमहासचिव गिरिराजमणि पोखरेलले नेताहरुको कामले आशा र विश्वास जगाउनु पर्नेमा जोड दिए ।

‘हाम्रो कामले आशा जगाउने र जनतामा साहस बढाउनुपर्छ । यो बैठकसम्म आइपुग्दा पार्टीमा आशा जगाएको छ जनाता सहस पैदा हुँदै गएको छ ,'उनले बैठकमा भने, ‘अध्यक्षबाट आएको प्रस्तावबाट दुईवटा माइल स्टोन छ, एउटा विधान सम्मेलन र अर्को विशेष महाधिवेशन । यि एक अर्कासँग सम्बन्धित छन् ।’

null

एकाईसौं शताब्दीको समाजवाद,त्यसको नेपाली मोडेल र नेपाली विशेषताको समाजवादलाई विशेष महाधिवेनमा ठोस र मूर्त बनाउनुपर्नेमा उनले  जोड दिए । पार्टी नेतृत्वको सवालमा उनले दाहालको वरिपरी आफूलाई विकास गर्नुमा जोड दिए । 

‘हामी एउटा महत्वपूर्ण लिडर सीप प्राप्त गरेका छौं । यस्तो लिडरसीप अन्तराष्ट्रिय कम्युनिष्ट आन्दोलन दुर्लभ ढंगले प्राप्त भएको हुन्छ । यो लिडर सीपको वरिपरि आफूलाई पुरो हेर्ने र परिवर्तनको दिसामा लैजाने, नेतृत्वको रुपमा विकास गर्नु सोच्नुपर्छ

भ्रष्टाचार र भर्‍याङ माथिबाटै बढार्नुपर्छ

उपमहासचिव पुनले माओवादी पार्टीभित्र पनि भ्रष्ट्राचारी विरुद्ध अभियान चलाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । पार्टी बैठकमा बोल्दै नेता पुनले भ्रष्टाचारमा संलग्न भएको पुष्टि भए माओवादी नेताहरूलाई पनि सरकारले उन्मुक्ति दिन नहुनेमा जोड दिए ।

‘सरकारले थालेको भ्रष्टाचारविरोधी अभियानले जनतामा उत्साह पैदा गराएको छ । अध्यक्ष कमरेड तपाईंको अभियानमा हाम्रो दह्रो साथ छ,'उनले भने, ‘कुनै पनि हालतमा यो अभियान रोकिँदैन र रोकिनु हुँदैन । छानबिन गर्दा पार्टीकै कोही नेता परे पनि सजाय भोग्न तयार हुनुपर्छ । यो अभियानले हामी कसैको बलिदान माग्छ भने पनि  तयार  हुनुपर्छ ।'हालै सय किलो सुन तस्करी प्रकरणमा नेता पुनको नाम मुच्छिएको छ ।

त्यसैगरी उपमहासचिव शर्माले २०४७ पछिका नेताहरूको सम्पत्ति छानविन गरिनुपर्ने बताए । उनले भने,‘पार्टीभित्रका नेताहरुको पनि सम्पत्ति छानबिन गर्नुपर्छ । म फेरि पनि भन्छु– छानबिन गरौँ कसको सम्पत्ति कति छ ? कसका घर कति छन् ? कसका के—के व्यवसाय छन् ? कसका बैक ब्यालेन्स कति छ ? म तयार छु ।’

उप महासचिव पोखरेलले पार्टीका माथिल्लो तहकै नेताबाट भ्रष्टाचारको छानबिन गर्नुपर्ने बताएका छन् । ‘भ्रष्टाचार र भर्‍याङ माथिबाटै बढार्नुपर्छ । भ्रष्टाचार विरुद्ध अभियान सुरु गरेर भित्र र बाहिर बढारे एउटा सकारात्मक तरंग सिर्जना गर्नुपर्छ ,'उनले भने,‘पार्टी एकतादेखि नै नारायणकाजी श्रेष्ठको नेतृत्वसहितको पार्टीमा अध्यक्षको भूमिका प्रभावशाली हुन्छ भनेर भन्दै आएको छु । आज व्यवहारमा आइपुग्दा साँच्चै एउटा सन्देश पैदा गरेको छ । यो वर्ग संघार्ष पनि हो । वर्ग संघर्षलाई  नयाँ ढंगले विस्तार गर्न जरुरी छ ।’

पार्टी सरकारमा रहेको बेला पार्टी अध्यक्ष दाहालले आफ्नै पार्टीको धुलोमैलो सफाइ गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै भने,‘शक्तिमा हुँदा व्यक्ति कठिन संघर्षसँग जुट्नुपर्छ । त्यो आफ्नैविरुद्ध र आफैलाई नियन्त्रणमा राख्ने संघर्ष पनि हो ।’

क्रान्तिको पहिलो निशाना आफैलाई बनाउन दाहाललाई उपमहासचिव पोखरेलले आग्रह गरेका छन् ।  उनले भने, ‘भ्रष्टाचार विरुद्धको यो अभियान राजनीतिको अपराधीकरण र भ्रष्टाचारमा आधारित  जीवनशैलीविरुद्ध पनि लक्षित छ । ’

अहिलको निर्वाचन प्रणालीले राजनीतिककर्मीलाई भ्रष्ट र विकृत पारेको भन्दै उनले थपे,‘निर्वाचन प्रणालीलाई प्रगतिशील बनाउन बहस प्रारम्भ गर्नुपर्छ। ’ अध्यक्ष दाहालले भने पार्टी एक ढिक्का भएको दावी गरिरहेका छन् । शनिबारको बैठक सकेर निस्किदै गर्दा उनले माओवादी पार्टी अब एक ढिक्का भएको आफूलाई महशुस भएको उल्लेख गरे ।

null

माओवादी बैठक वाद, विवाद र सम्बाद हुँदै टुंगिन लागेको उनको दावी थियो । ‘हामीले लोकतन्त्रको भने पनि जनवादको भने पनि धेरै ठूलो र सर्वोच्च अभ्यास गर्‍यौं,’उनले भने, ‘पार्टी अब एक ढिक्का भयो भन्ने सबैलाई महशुस भएको छ । वादविवाद र सम्बादमा यो बैठक टुंगिदैछ ।’ 

बैठकको चौथो दिन शनिबार ७४ जना केन्द्रीय सदस्यले आफ्नो धारणा राखेको पार्टी प्रवक्ता कृष्णबहादुर महराले बताए । उनका अनुसार बैठकमा सहभागी सदस्यहरूले पार्टी रुपान्तरण,भ्रष्टाचार नियन्त्रण,आर्थिक सुशासन र युवा सहभागीतालगायत विषय उठाएका छन्। 

बैठकमा सबै सदस्यहरूले अध्यक्ष दाहालको राजनीतिक प्रस्तावमा समर्थन जनाएका छन्। त्यस्तै माओवादी नेतृ रेखा शर्माले केन्द्रीय सदस्यहरूले बोल्ने क्रम लगभग सकिएको बताइन् ।

उनले सरकार सञ्चालनका विषयमा सबैजनाले धन्यवाद दिएको र पार्टी निर्माणमा ठोस अवधारणा ल्याउन सुझाव दिएको बताइन् । केन्द्रीय समिति बैठक आज दिउँसो  १ बजे बस्दैछ। बैठकमा अध्यक्ष दाहालले केन्द्रीय सदस्यहरूले उठाएका विषयवस्तुको जवाफ र भावी कार्ययोजनाबारे जवाफ दिनेछन्।

 


प्रतिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबर

Unity

working together is no longer optional-it is a matter of compulsion

Annapurna Media Network has announced the Unity for Sustainability campaign which comes into force from January 1, 2022. The main aim of this campaign is to 'lead the climate change dialogue' working closely with all the stakeholders on sustainable development mode, particulary focusing on climate-change issues.