इरान युद्धको विषयमा के अमेरिका र इजरायलबीच मतभेद देखिन थालेको हो ?
चैत ६, २०८२ शुक्रबार ११:४६:६
अमेरिका : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार एउटा ठूलो ग्यास फिल्डमा भएको आक्रमणपछि आफ्नो परिचित शैलीमा निकै कडा वक्तव्य दिएका छन् । यो ग्यास फिल्ड इरान र कतारबीच बाँडिएको छ । इजरायलले इरानको ‘साउथ पार्स’–जुन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ग्यास क्षेत्रको एक भागमा आक्रमण गरेको थियो । त्यसको जवाफमा इरानले कतारमा रहेको ऊर्जा संरचनामा प्रतिआक्रमण गर्यो ।
यी आक्रमणपछि विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा ठूलो वृद्धि भयो र ट्रम्पले यसबारे असन्तुष्टि व्यक्त गरे । तर आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ‘ट्रुथ सोशल’ मा ट्रम्पले फेरि इरानलाई धम्की दिएका छन् । उनले आफूलाई इजरायलको आक्रमण योजनाबारे कुनै जानकारी नभएको पनि बताएका छन् । अब प्रश्न उठ्छ–ट्रम्पले प्रयोग गरेको भाषाले युद्धको दिशाबारे के संकेत गर्छ ? साथै, यो युद्धको रणनीति र उद्देश्यबारे अमेरिका र इजरायल कति हदसम्म एकमत छन् ?
‘अमेरिकालाई यी आक्रमणबारे केही थाहा थिएन’
सेन्ट्रिस्ट पत्रिका येदियोथ अहारोनोथ ले लेखेको छ कि आक्रमणबारे ‘पहिल्यै अमेरिकासँग छलफल गरिएको थियो र प्रधानमन्त्री नेतन्याहू तथा राष्ट्रपति ट्रम्पबीच सहमति बनेको थियो ।’ दक्षिणपन्थी पत्रिका इजरायल हायोम का अनुसार, ‘ट्रम्पले गत साता फारसको खाडीका तीन देशका नेताहरूसँग इरानको असालुयेह सहरमा हुने इजरायली आक्रमणबारे छलफल गरेका थिए ।’
ट्रम्पका दाबीहरू जस्तै, वास्तविकता के हो भन्ने स्पष्ट रूपमा भन्न गाह्रो छ । उनले इजरायली आक्रमणलाई वर्णन गर्दा प्रयोग गरेको भाषा पनि महत्वपूर्ण छ । उनले भने, ‘इजरायलले रिसको आवेगमा घातक आक्रमण गर्यो ।’ यस्तो भाषा सामान्यतः इरानका आक्रामक प्रतिक्रियात्मक आक्रमणहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ, कुनै नजिकका सहयोगीको योजनाबद्ध सैन्य कारबाहीका लागि होइन । के ट्रम्पले इजरायलको निर्णयलाई असावधानीपूर्ण भन्न खोजेका हुन् ?
‘अब साउथ पार्समा थप आक्रमण हुने छैन’
ट्रम्प प्रायः आफ्नो पोस्टमा क्यापिटल अक्षर प्रयोग गर्छन् । यस पोस्टमा पनि उनले एउटा वाक्य पूरै क्यापिटलमा लेखेका छन् : ‘इजरायलले यो अत्यन्त महत्वपूर्ण साउथ पार्स फिल्डमा अब कुनै आक्रमण गर्ने छैन, जबसम्म इरानले मूर्खतापूर्ण रूपमा कतारमा आक्रमण गर्ने निर्णय गर्दैन ।’
ट्रम्पले नेतन्याहूलाई के संकेत दिएका हुन् ?
यद्यपि ट्रम्पको शैली बुझ्न सजिलो छैन, तर रिपोर्टहरू अनुसार युद्धको सुरुवातमै इजरायलले इरानी तेल डिपोमा गरेको आक्रमणप्रति उनी असन्तुष्ट थिए ।
के अमेरिका र इजरायलका उद्देश्य फरक हुँदैछन् ?
हालका लागि, ट्रम्पको एउटा पोस्टबाट धेरै निष्कर्ष निकाल्नु हतार हुन सक्छ । इजरायली अधिकारीहरू दुवै देश पूर्ण रूपमा एकजुट रहेको देखाउन चाहन्छन्, यद्यपि कहिलेकाहीँ साना मतभेद झल्किन्छन् । नेतन्याहूले प्रेस सम्मेलनमा ट्रम्पको भनाइ दोहोर्याउँदै भने कि साउथ पार्समा गरिएको कारबाही ‘इजरायल एक्लैले गरेको थियो ।’
उनले ट्रम्पसँग आफ्नो घनिष्ठ सम्बन्ध पनि जोड दिए, ‘के कसैले ट्रम्पलाई के गर्नुपर्छ भनेर भन्न सक्छ ? उनी नेता हुन् र म उनको सहयोगी हुँ ।’ लन्डनस्थित इजरायली दूतावासका प्रवक्ता एलेक्स ग्यान्डलरले भने, ‘हामी इरानको इस्लामिक शासन, IRGC र यसको मिसाइल तथा परमाणु कार्यक्रमबारे पूर्ण रूपमा सहमत छौं ।’ तर एउटा महत्वपूर्ण भिन्नता छ–इरानमा शासन परिवर्तन गर्ने विषयमा इजरायल बढी आक्रामक छ ।
फरक सैन्य रणनीति
अमेरिकाले मुख्य रूपमा इरानको मिसाइल, ड्रोन क्षमता, नौसेना र तटीय संरचनालाई लक्षित गरेको छ । तर इजरायलले इरानी नेताहरूको हत्या र शासनको नियन्त्रणमा रहेका संरचनामा आक्रमण गर्न ध्यान दिएको छ । इजरायलले साउथ पार्समा गरेको आक्रमण पनि इरानी शासन कमजोर पार्ने प्रयासको रूपमा हेरिएको छ ।
युद्ध कहिले रोक्ने भन्नेमा मतभेद
अमेरिकाका पूर्व कूटनीतिज्ञ डेविड सैटफिल्डका अनुसार ट्रम्प ‘युद्ध जितिएको घोषणा गर्ने कुनै ठोस तरिका खोजिरहेका छन्, तर अवास्तविक सत्ता परिवर्तन चाहँदैनन् ।’ तर नेतन्याहू इरान पूर्ण रूपमा कमजोर वा विघटन भएको देख्न चाहन्छन् ।
इरानको प्रतिक्रिया
ट्रम्पले भनेका छन् कि कतारलाई आक्रमणबारे केही थाहा थिएन । उनका अनुसार, इरानले ‘गलत बुझाइका कारण’ कतारमा हमला गर्यो ।
कडा चेतावनी
ट्रम्पले चेतावनी दिएका छन्–यदि इरानले फेरि कतारको LNG संरचनामा हमला गर्यो भने, अमेरिका साउथ पार्स ग्यास फिल्ड पूर्ण रूपमा नष्ट गर्न सक्नेछ-इजरायलको साथमा वा बिना ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
