काठमाडौं : सबै दक्षिण एसियाली देशको भान्सामा बेसार प्रयोग गरिन्छ। बेसार खानुका धेरै फाइदा छन् भनेर प्रायः दाबी गरिन्छ।बेसारलाई छाती पोल्ने, अपच हुने र मधुमेह, डिप्रेसन र अल्जाइमर जस्ता गम्भीर रोगका लागि फाइदाजनक भनिएको छ।
कतिपय लेखमा बेसारले पनि क्यान्सरको उपचार गर्न सकिन्छ भनेर भनिएको छ। बेसार खानामा मात्र प्रयोग गरिँदैन। छालाका लागि पनि धेरै फाइदाजनक मानिन्छ।
बेसारबारेका अनुसन्धान
बेसारबारे सयौँ अध्ययन गरिएका छन्। यसमा रहेको एक यौगिक औषधीय गुणका लागि जिम्मेवार छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। यो करक्यूमिन हो। करक्यूमिनको कारणले बेसारको रंग पहेँलो हुन्छ। बेसारलाई सामान्यतया चम्किलो पहेँलो मसला मानिन्छ।
यो अदुवा परिवारको मसला हो। यो संसारभरका धेरै तातो क्षेत्रमा खेती गरिन्छ।
बेसारको प्रयोग लामो समयदेखि स्वाद बढाउनुका साथै स्वास्थ्य लाभका लागि पनि गरिँदै आएको छ। नेपाल, भारत र चीन जस्ता केही देशमा छाला रोग, श्वासप्रश्वास समस्या, जोर्नी दुख्ने र पाचन रोगको उपचार गर्न सयौँ वर्षदेखि बेसारको प्रयोग हुँदै आएको छ।
अध्ययनका अनुसार बेसार सेवन गर्नुका धेरै फाइदा छन्। मुसामा गरिएको प्रयोगमा करक्यूमिनको धेरै उच्च मात्राले उनीहरूमा धेरै प्रकारका क्यान्सरको वृद्धिलाई रोक्न सफल भएको पाइएको छ।
मुसामा गरिएको एक अध्ययनपछि वैज्ञानिकहरूले बेसारमा पाइने करक्यूमिनले सिरोसिस अर्थात् कलेजोको रोग निको पार्न सकिने बताएका छन्।
यो अध्ययन ब्रिटिश मेडिकल जर्नल ‘गट’मा पनि प्रकाशित भएको छ।
आफ्नो अध्ययनमा अस्ट्रियाली वैज्ञानिकहरूले कर्क्युमिनले कलेजोको रोगलाई केही समयका लागि ढिलाइ गर्न सक्छ कि सक्दैन भनेर पत्ता लगाउन चाहन्थे। प्राथमिक स्क्लेरोजिङ र प्राथमिक पित्त सिरोसिस मुख्य अवस्था हुन्।
यी दुवै अवस्थामा कलेजोमा धेरै प्रकारको क्षति हुन सक्छ। वैज्ञानिकहरूले यसले घातक कलेजो सिरोसिस निम्त्याउन सक्ने बताए। यो अध्ययन अस्ट्रियाको ग्राज मेडिकल युनिभर्सिटीको ग्यास्ट्रोएन्टेरोलोजी र हेपाटोलोजी (कलेजोको अध्ययन) विभागका माइकल टर्नरको नेतृत्वमा गरिएको थियो।
पहिलेका अध्ययनले बेसारको एन्टी–इन्फ्लेमेटरी र एन्टिअक्सिडेन्ट गुणका कारण यसले केही रोगसँग सजिलै लड्न सक्छ भनी बताएका थिए।
बेसारका फाइदा
तर बेसारमा दुईदेखि तीन प्रतिशत मात्र करक्यूमिन हुन्छ। जब हामी खान्छौँ यो हाम्रो शरीरमा त्यति मात्रामा पनि अवशोषित हुँदैन।यद्यपि धेरै कम लिखित अध्ययनले खानामा बेसारको सामान्य मात्रा कति हुनुपर्छ भनेर व्याख्या गर्छन्।
बैंगलोरका डाक्टर तथा पोषण विशेषज्ञ आत्रेय निहारचन्द्र भन्छन्,‘बेसारबारे धेरै प्रकारका अनुसन्धान भएका छन्। हामी कुनै पनि चरणका क्यान्सर बिरामीलाई पशुजन्य उत्पादन वा दुग्धजन्य उत्पादन दिँदैनौँ। हामी उनीहरूलाई तरकारी वा फलफूल दिन्छौँ। त्यस्ता बिरामीका लागि बेसारले कीटाणुहरू मार्न र उचित पाचन कायम राख्न मद्दत गर्छ।’
डा. आत्रेय निहारचन्द्रले सामान्यतया दैनिक एक चम्चा बेसार वा आठ ग्रामसम्म बेसार खानु सुरक्षित हुने बताए। उनी भन्छिन्,‘यदि हामीले यसलाई अझ स्पष्ट रूपमा हेर्यौँ भने प्रत्येक एक किलोग्राम शरीरको तौलको लागि दैनिक १.४ मिलिग्राम बेसार प्रयोग गर्नुपर्छ। यसको अर्थ यदि कसैको तौल ६० किलोग्राम छ भने उसले करिब ८.४ ग्राम बेसार उपभोग गर्न सक्छ।’
यस्तै हिन्दु धर्मका अनुष्ठान लगायतमा बेसार प्रयोग गरिन्छ। बेसारको गुणका कारण यसलाई धेरै सौन्दर्य उत्पादनमा पनि थपिन्छ।
पोषण विशेषज्ञ डा. सीमा गुलाटीले बेसारमा एन्टी–इन्फ्लेमेटरी, एन्टिअक्सिडेन्ट र एन्टिब्याक्टेरियल गुण हुने गरेको बताइन्। यसकारण यो धेरै प्रकारका छालाको संक्रमणमा पनि फाइदाजनक रहेको उनले बताइन्।
बेसार खानुमा हानि छ ?
सामान्यतया परम्परागत तरिकाले उचित मात्रामा बेसार सेवन गर्नु सुरक्षित हुन्छ। यद्यपि खानामा धेरै बेसार सेवन गर्नु वा धेरै ट्याब्लेट सेवन गर्नुले पनि नराम्रो प्रभाव पार्न सक्छ।
धेरै बेसार सेवन गर्दा वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने, एसिड रिफ्लक्स (छाती र घाँटीमा जलन), पेट दुख्ने, पखाला वा कब्जियत जस्ता समस्या हुन सक्छन्।
पोषण विशेषज्ञ डा. सीमा गुलाटी भन्छिन्,‘यदि कसैलाई बेसारसँग व्यक्तिगत समस्या छ भने त्यो फरक कुरा हो। तर यदि बेसार तोकिएको मात्रामा लिइयो भने अहिलेसम्म कुनै हानि देखिएको छैन।’
रगतमा कर्क्युमिनको प्रभाव र एस्पिरिनसँग यसको प्रयोगको सम्भावित परिणामबारे पनि धेरै अध्ययन भएका छन्। सीमा गुलाटी भन्छिन्, ‘यसलाई धेरै मात्रामा सेवन गर्दा कहिलेकाहीं ग्यास्ट्रिक समस्या वा एस्पिरिन जस्तो प्रभाव पर्न सक्छ।’
डा. आत्रेका अनुसार एस्पिरिन जस्ता औषधि लिने मानिसलाई बेसार नखान सल्लाह दिइन्छ वा रगत पातलो हुने समस्या भएका मानिसलाई पनि बेसार नखान सल्लाह दिइन्छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
