काठमाडौं : संविधान र कानुनको व्याख्या गर्ने अन्तिम अधिकार सर्वोच्च अदालतलाई छ। तर, त्यहि अदालतको नेतृत्वको कार्य क्षमतामाथि प्रश्न उठेको छ । जसकारण न्यायालयले केहि दिनयता चुस्त दुरुस्त कार्य सम्पादन गर्न सकिराखेको छैन । प्रधान्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबराले नेतृत्व गरेयता कार्यपालिकामाथि अघोषित हस्तक्षेप गरेको भन्दै सर्वोच्चकै न्यायाधीश र कानुन व्यवसायीले इजलास बहिष्कार गरेको करिब दुई हप्ता नाघिसकेको छ।
तर, जबरा बहिर्गमनका लागि तयार छैनन् । सम्मानजनक बहिर्गमन चाहेको बताएपनि जबराले निकासको बाटो अझै दिन सकेका छैनन् । न्यायालयले दुरुस्त काम नगर्दा सेवाग्राही प्रताडित हुनुपरेको छ भने न्यायालयमा राजनीतिक गन्ध आउन थालेको छ ।
सर्वोच्च अदालतमा पुगेका सेवाग्राहीहरुले आफू अदालतमा आउँदा काम नभएको गुनासो गर्दै आएका छन्। केहि समय त बन्दीप्रत्यक्षीकरण मुद्धाको समेत सुनुवाइ भएन । नेपाल वार एसोसिएसनसहित सम्बद्ध संस्थाहरुले प्रधानन्यायाधीशको राजीनामा पहिलो सर्त राखेका छन् ।
जबराको राजीनामाबारे के भन्छन् अधिवक्ताहरु
–न्यायमा अवरोध सृजना
–विशेष अदालतमा पाँच महिनादेखि इजलास खाली
–स्वइच्छाचारी ढंगले पेशी तोक्नु
–न्यायीक विचलनलाई प्रोत्साहन
–सहकर्मीको विश्वास गुमाएको
–विचौलीयाको प्रभाव र दबाबा हटाउन नसकेको
–पावरपोलिटिक्स गर्न खोजेको
–नियुक्ति र सरुवाको पारदर्शी आधार खडा नगरेको
अधिवक्ता टीकाराम भट्टराइ प्रधानन्यायाधीशले राजीनामा दिनुको विकल्प नरहेको बताउँछन् । उनले भने, ‘संवैधानिक अंगको नियुक्तसम्बन्धी विवाद हेर्न ११ महिनासम्म प्रधानन्यायाधीशले सुनुवाइ तोक्नु भएन । रञ्जनकृष्ण कोइरालाको मुद्धामा आफू विवादित भएपछि सडकमा उठेको आन्दोलनलाई बार र हामी कानुन व्यवसायीले न्यायापालिकाभित्र ल्यायौं र हामीले उहाँको उद्धार गर्यौं । नभए त्यतिबेलै सडकको आन्दोलनबाट फ्याकिने अवस्था थियो । त्यो एउटा भद्रसहमतिपछि पुनरावलोकन भयो। त्यो पुनरावलोकनमा निस्सा पाइसकेपछि तीन चोटीसम्म प्रधानन्यायाधीश स्वयमले त्यो मुद्धा पेसी स्थगित गर्नुभयो । त्यो दोस्रो कारण हो ।’
अधिवक्ता भट्टराइले भने, ‘सर्वोच्च अदालत नियमावलीमा मुद्धाको निवेदन जुन इजलाससँग सम्बन्धित छ त्यो निवेदन त्यहि इजलासमा पेश गरिनेछ भन्ने बाध्यात्मक कानुनी व्यवस्था छ । त्यसको विपरित असम्वद्ध इजलासमा पेश गर्न लगाउनुभयो र असम्वद्ध इजलासले त्यो सुनुवाइ नै रोक्ने गरी आदेश गर्यो । ’
उनले प्रधानन्यायाधीश जबराले विशेष अदालतमा पाँच महिनादेखि इजलास खाली हुँदापनि न्यायाधीशहरु नियुक्त गर्न नसकेको बताए । भट्टराइले भने, ‘करिब ८० जना उच्च अदालतका न्यायाधीश नियुक्त गर्न सक्नुभएन । सर्वोच्च अदालतमा एकजना न्यायाधीश खाली छ, त्यो पनि उहाँले नियुक्त गर्न सक्नुभएन । समग्रमा न्यायमा उहाँले अवरोध सृजना गरेका यी पाँचवटा कारण छन्। ’
प्रधानन्यायाधीशले मुद्धा र न्यायाधीश तोक्ने कुनैपनि पारदर्शी आधार र मापदण्ड तयार नगरिकन स्वइच्छाचारी ढंगले पेशी तोक्ने गरेको अधिवक्ताहरु बताउँछन् । अधिवक्ता भट्टराइले थपे, ‘दुई वर्षअगाडि दर्ता भएको मुद्धाको पालो १२ नम्बरमा आउने, ६ महिनाअघि दर्ता भएको मुद्धा १ नम्बरमा पालो आउने त्यस्तो मुद्धा भरसक आफ्नै इजलासमा नभए सधैंभरी आफूमा पार्ने आफू पक्षधर न्यायाधीशको इजलासमा तोक्नुभयो । पारदर्शी मापदण्ड निर्धारण गर्नुभएन । ’
वरिष्ठ अधिवक्ता शम्भु थापाले प्रधानन्यायाधीशले राजीनामा नदिँदासम्म आन्दोलन नरोकिने बताए । उनले भने, ‘न्यायीक विचलनलाई उहाँले प्रोत्साहन गर्नुभयो । अब उहाँले राजीनामा दिएर निकासको बाटो रोज्नुपर्छ। उहाँलाई नैतिकरुपमा त्यहाँ बस्ने अधिकार छैन। ’
न्याय प्रशासन र न्याय सम्पादन दुवैको प्रमुख हो प्रधानन्यायाधीश । तर, प्रधानन्याधीश जबराले न्याय प्रशासन र न्याय सम्पादन स्वच्छ ढंगले चलाउन सकिरहेका छैनन् । अहिले सर्वोच्च अदालतमा विभिन्न राजनीतिक दल र तीनका नेताका मुद्धाहरु छन् । प्रधानन्यायाधीशले राजनीतिक दलको नेताले जस्तो पावरपोलिटिक्स गर्न लागेको अधिवक्ताहरु बताउँछन् ।
नेपाल बार एसोसियसनका महासचिव लीलामणी पौडेलले न्यायापालीका गम्भीर मोडमा रहेको बताए । उनले भने, ‘न्यायापालीका सुधारका लागि बार सदैब कटिबद्ध छ । सम्माननीय प्रधानन्यायाधीशले न्यायीक सुधार गर्न सक्नुभएन । उहाँले विचौलीया भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न सक्नुभएन । जे भन्नुभयो, पुरा गर्न सक्नुभएन।’
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
