अर्घाखाँची : अर्घाखाँचीमा पछिल्लो समय बढ्दो वन डढेलोको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि सल्लाको वन क्षेत्रमा साना–साना पानीका पोखरी निर्माण गरिएको छ ।
वन क्षेत्रमा आगलागीको जोखिम बढ्दै गइरहेको अवस्थामा यस्ता संरचनाहरूले डढेलो नियन्त्रणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ । डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँची र स्थानीय सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहहरूको सहकार्यमा जिल्लाभर विभिन्न स्थानमा हालसम्म ९ वटा पोखरी निर्माण सम्पन्न भइसकेका छन् ।
तीमध्ये सन्धिखर्क नगरपालिकाका विभिन्न स्थानमा ३ वटा, भूमिकास्थान नगरपालिकामा ४ वटा र पाणिनी गाउँपालिकामा २ वटा पोखरी निर्माण गरिएको डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीका सूचना अधिकारी केशव खड्काले जानकारी दिएका छन् ।
शितगंगा नगरपालिका, मालारानी गाउँपालिका र छत्रदेव गाउँपालिकामा पनि स्थानीय सामुदायिक वन समूहहरूले थप पोखरी निर्माण गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइसकेका छन् । डिभिजन वन कार्यालयको प्राविधिक सहयोग र समुदायको सक्रिय सहभागितामा आगामी दिनमा अझै थप स्थानहरूमा यस्ता संरचनाहरू निर्माण गर्ने योजना रहेको डिभिजन वन कार्यालयले जनाएको छ ।
विशेष गरी सल्लाको वन क्षेत्रहरू डढेलोको दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील मानिन्छन् । सुक्खा मौसममा सल्लाका पात सजिलै सल्किने भएकाले सानो असावधानीले समेत ठूलो डढेलोको रूप लिन सक्छ । यस्ता जोखिमयुक्त क्षेत्रहरूमा पानीको स्रोतसहितका साना पोखरी निर्माण गरिँदा आगलागी भएको अवस्थामा तत्काल पानी प्रयोग गरी नियन्त्रण गर्न सहज हुने विश्वास गरिएको छ ।
जिल्लामा हालसम्म ९ वटा पोखरी डिभिजन वन कार्यालयको सहयोगमा निर्माण भएका छन् भने ३ वटा पोखरी स्थानीय सामुदायिक वन समूहहरूले आफ्नै पहलमा निर्माण गरिरहेका छन् । निर्माण हुने सबै पोखरीहरूमा दीर्घकालीन रूपमा पानी रहने गरी स्रोत व्यवस्थापन समेत गरिएको छ, जसले सुक्खा मौसममा पनि उपयोग गर्न सकिने बनाउने छ ।
डढेलो नियन्त्रण मात्र नभई यस्ता पोखरीहरूले वन्यजन्तुहरूको लागि पानीको स्रोतको रूपमा समेत काम गर्नेछन् । साथै जैविक विविधता संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न र स्थानीयस्तरमा पानीको उपलब्धता बढाउन पनि यी संरचनाहरू उपयोगी हुनेछन् । स्थानीयवासीहरूले समेत यस अभियानलाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन् । समुदायको सक्रिय सहभागिता बिना वन संरक्षण सम्भव नहुने भएकाले यस्ता कार्यक्रमहरूले जनचेतना अभिवृद्धि गर्दै सामूहिक उत्तरदायित्वको भावना विकास गर्न मद्दत पुर्याएको छ ।
डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीले वन डढेलो नियन्त्रणका लागि संरचनात्मक उपायसँगै जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरूलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ । वन क्षेत्रमा आगो नलगाउन, सिगरेट वा आगोका सामग्री जथाभावी नफाल्न, तथा डढेलो देखिएमा तुरुन्त सम्बन्धित निकायलाई जानकारी दिन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरिएको डिभिजन वन कार्यालयका सूचना अधिकारी केशव खड्काले जानकारी दिए ।
वन हाम्रो साझा सम्पत्ति भएकाले यसको संरक्षणमा सबैको भूमिका उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । सल्लाको जंगलमा पोखरी निर्माण जस्ता दीर्घकालीन उपायहरूले अर्घाखाँचीमा डढेलो नियन्त्रणमा उल्लेखनीय सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ । यदि यस्ता प्रयासहरूलाई निरन्तरता दिइयो भने हरियाली जोगाउँदै सुरक्षित वातावरण निर्माण गर्ने लक्ष्य अवश्य पूरा हुने विश्वास लिन सकिन्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
