बेइजिङ : यस हप्ता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमण विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रहरूबीचको व्यापारिक सम्बन्ध र उनीहरूको प्रतिस्पर्धाको स्वर पुनः परिभाषित गर्ने ऐतिहासिक अवसर मानिएको छ ।
तर त्यहाँ पुग्न ट्रम्प र चिनियाँ नेता सी जिनपिङले प्रविधि, व्यापार, महत्वपूर्ण खनिज पदार्थ तथा ताइवान जस्ता संवेदनशील मुद्दामा रहेका जटिल तनावहरूलाई दुई दिने वार्तामा सम्हाल्नु पर्नेछ, जुन अहिले अमेरिकाको इरानसँगको युद्धका कारण अझ बढी छायाँमा परेको छ । यो भ्रमण सन् २०१७ मा ट्रम्पले चीन भ्रमण गरेपछि कुनै अमेरिकी राष्ट्रपतिले गरेको पहिलो चीन भ्रमण हो । तर अहिलेको परिस्थिति निकै फरक छ ।
ट्रम्प र सी अहिले बढ्दो रूपमा विभाजित भूराजनीतिक वातावरणका विपरीत पक्षमा उभिएका छन्, विशेष गरी चीनको निकट साझेदार इरानले युद्ध अन्त्य गर्न वासिङ्टनले गरेको दबाबलाई अस्वीकार गरिरहेकाले । चीन पनि बदलिएको छ । ट्रम्पको पहिलो कार्यकालको व्यापार तथा प्रविधि युद्धबाट प्रभावित बनेपछि बेइजिङले आफ्नो निर्यात क्षमता थप सुदृढ बनाएको छ र आफूलाई उच्च–प्रविधियुक्त शक्तिका रूपमा रूपान्तरण गरेको छ ।
ट्रम्पले अब त्यस्ता समकक्षीसँग भेट गर्दैछन् जसले चीनको आधिकारिक कार्यकाल सीमाभन्दा पर आफ्नो शासन विस्तार गर्दै अधिकारमा अझ बलियो पकड बनाएका छन् । उता, सी जिनपिङले अमेरिकी वैदेशिक नीतिमा व्यापक परिवर्तन ल्याएका नेतासँग सामना गरिरहेका छन्, जो अमेरिकी कानुनअनुसार आफ्नो अन्तिम कार्यकालमा छन् ।
उच्च अपेक्षा गरिएको यो भेटवार्तामा दुवै नेताका आफ्ना प्राथमिकताहरू छन् । साथै, ट्रम्पले मन पराउने भव्य स्वागत कार्यक्रमहरू–जस्तै टेम्पल अफ हेभेनको भ्रमण र राजकीय भोज पनि समावेश गरिनेछ । यी दुई व्यक्तित्वले यी जटिल सम्बन्धहरूलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छन् भन्ने कुराले केवल विश्वको स्थापित र उदाउँदो महाशक्तिबीचको सम्बन्ध मात्र होइन, दुवैसँग गहिरो सम्बन्ध भएको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थामै ठूलो प्रभाव पार्नेछ ।
ट्रम्पको चाहना : वासिङ्टनको दृष्टिकोण
ट्रम्पका लागि यो उनले कल्पना गरेको भ्रमण होइन, तर परिस्थितिले दिएको भ्रमण हो । गत अक्टोबरमा दक्षिण कोरियामा भएको ऐतिहासिक भेटवार्ताले ट्रम्प र सीबीचको तनाव कम गर्न सहयोग गरेको थियो, जहाँ ठूलो व्यापार सम्झौता र शुल्क राहततर्फ प्रगति गर्ने सहमति भएको थियो ।
मार्चमा हुने भनिएको अर्को शिखर बैठक आर्थिक प्राथमिकता र राष्ट्रिय सुरक्षामा केन्द्रित हुने अपेक्षा गरिएको थियो । यद्यपि नयाँ व्यापार सम्झौताका योजना भए पनि अमेरिकाको इरानसँगको युद्धले ट्रम्पको रणनीतिलाई जटिल बनाएको छ । इरानको मुद्दाले आफ्नो भ्रमणलाई ओझेलमा नपारोस् भनेर ट्रम्पले चीन भ्रमण केही समयका लागि स्थगित गरेका थिए, किनकि उनले उक्त युद्ध केही हप्तामै समाधान हुने बताएका थिए । तर अहिले त्यो युद्ध तेस्रो महिनामा प्रवेश गरिसकेको छ र शान्ति सम्झौता अझै टाढै छ । ट्रम्पले सोमबार इरानसँगको महिना दिन लामो युद्धविराम ‘अत्यन्त संकटपूर्ण अवस्थामा’ रहेको बताएका थिए ।
ऐतिहासिक विश्वव्यापी ऊर्जा संकटबीच अब ठूलो प्रश्न उठेको छ–अमेरिका अझै युद्धमा फसेको अवस्थामा ट्रम्पले आफूले चाहेको उपलब्धि हासिल गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् । ट्रम्प किन यो भ्रमण अघि बढाइरहेका छन् भन्ने प्रश्नमा एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले भने, ‘अमेरिकी राष्ट्रपतिका रूपमा उहाँले आफ्नो अन्य जिम्मेवारीहरू किन रोक्नुपर्छ र ?’ तर सम्भावना यही छ कि वार्तामा सबैभन्दा प्रमुख विषय इरान नै बन्ने छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
