बैतडी : जिल्लामा उत्पादन हुने खाद्यान्न कम हुँदै गएपछि बैतडीमा पर्षेनी खाद्यान्न अपुग हुने गरेको छ । पछिल्ला वर्षमा खाद्यान्न उत्पादनमा कमी आएसँगै जिल्लामा आवश्यक खाद्यान्न बाहिरी जिल्लाबाट आयात गर्नुपर्ने अवस्था आएको कृषि ज्ञान केन्द्र बैतडीका निमित्त प्रमुख कर्णबहादुर चन्दले जानकारी दिए ।
‘पछिल्लो समयमा जंगली जनावर, खडेरी लगायतका कारणले खाद्यान्नको उत्पादनमा कमी आएको छ । यसले जिल्लामा चाहिने खाद्यान्न अपुग हुने गरेको छ ’, उनले भने, ‘अधिकांश खेतीयोग्य जमिन बाँझै रहेको छ । यसले गर्दा पनि खाद्यान्न उत्पादनमा कमी आएको छ ।’
साविकको कृषि विकास कार्यालयले ३ वर्ष अघि गरेको अध्ययन अनुसार जिल्लाका विभिन्न ठाउँमा न्यूनतम खाद्य असुरक्षित क्षेत्रको रूपमा रहेका छन् । उत्पादन भएको अन्न तीन महिना पनि नपुग्ने ठाउँलाई खाद्य असुरक्षित क्षेत्रको रूपमा राखिएको छ । जिल्लाको तल्लोसोराड क्षेत्रका पञ्चेश्वर, महाकाली, शिवनाथ, कुलाउ न्यूनतम खाद्य असुरक्षित क्षेत्रको रूपमा रहेको कृषि ज्ञान केन्द्रका निमित्त प्रमुख चन्दले बताए । यस्तै सिगास गाउँपालिका क्षेत्रका ढुंगाड, शिवलिंग, सिगास, चौखाम लगायतका क्षेत्र खाद्य असुरक्षित क्षेत्रको रूपमा रहेका उनले बताए ।
उनले भने ‘तीन वर्ष लगातार खाद्यान्न उत्पादन घट्दै गएको छ । यसले गर्दा वर्षेनी खाद्यान्न अपुग हुने गरेको छ ।’
मकै उत्पादनमा कमी
बैतडीको मुख्य खाद्यबालीको मकै उत्पादनमा कमी आएको छ । मकैखेती गरिने जमिनको क्षेत्रफल घट्दै गएपछि उत्पादन पनि घट्दै गएको हो । १४ हजार ५ सय हेक्टर जमिनमा मकै खेती गरिँदै आएकोमा यो वर्ष १२ हजार २ सय हेक्टरमा मात्रै मकै खेती गरिएको छ ।
गत वर्ष २३ हजार २ सय मेट्रिक टन मकै उत्पादन भएको थियो । यो वर्ष १९ हजार ७६४ मेट्रिक टन मकै उत्पादन भएको छ । मकैबालीमा बाँदर र जंगली बदेलले व्यापक क्षति पुर्याएकाले मकैको उत्पादन घटेको हो । ‘बारीमा लगाएको मकै भित्र्याउन पाइँदैन। मकै छरेर मात्रै के गर्नु ?’, दशरथचन्द नगरपालिका ५ की पुष्पा चन्दले भनिन्, ‘बारीमा मकै लगाएर भित्र्याउन नपाउनुभन्दा बाँझै छोड्ने गरेका छौं ।’
बाँदर र जंगली बँदेलले मकैबाली नष्ट गर्न थालेपछि कृषि पेशामा आकर्षण घट्दै गएको छ । बारीमा लगाएको मकै प्रत्येक वर्ष गुमाउनु परिरहेको सुर्नया ६ का नन्दराम अवस्थीले बताए । उनले भने, ‘खेतमा बाली छरेर मात्रै के गर्नु ? बाली जोगाउनै सकिँदैन।’
बाँदर नियन्त्रण गर्न दशलाख बजेट विनियोजन
दशरथचन्द नगरपालिकाका विभिन्न वडामा बाँदरले आतंक मच्चाउन थालेपछि चालु आर्थिक वर्षमा नगरपालिकाले बाँदर नियन्त्रणका लागि १० लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । नगरपालिकाले बनाएको 'स्थानीय विपद् तथा जलवायु उत्थानशील योजना'मा बाँदर पहिलो प्रकोपका रूपमा देखा परेकाले बजेट विनियोजन गरेको नगरपालिकाका सामाजिक विकास शाखा प्रमुख विनोदबहादुर चन्दले बताए । उनले भने, ‘नगरपालिकाले समस्याको पहिचान गर्दा सबैभन्दा ठूलो समस्याको रुपमा बाँदर आतंक देखिएकाले बजेट विनियोजन गरेका हौं । तर बाँदर नियन्त्रण गर्ने प्रविधि नहुँदा समस्या भएको छ ।’
स्थानीयबासी दैनिक हातमा गुलेली समातेर बाँदर धपाउँदा समेत बाँदरले बालीनाली नोक्सान गर्न नछोडेपछि बाँदर आतंक कसरी नियन्त्रण गर्ने भन्ने समस्या भएको नगरप्रमुख नरेन्द्रसिंह थापाले बताए । उनले भने, ‘हामीले बजेट विनियोजन त गरेका छौं । तर बाँदर नियन्त्रण गर्ने उपायका बारेमा अझै क्लियर हुन सकेका छैनौं ।’
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
