पाकेको आँप बजारमा छ्यापछ्याप्ती देखिन थालेको छ। तपाईं आँप खरिद गर्दै हुनुहुन्छ भने ख्याल गर्नुहोस्। आँप प्राकृतिक रूपमा पाकेको हो वा कृत्रिम ? कृत्रिम रूपमा पकाउन क्याल्सियम कार्बाइड प्रयोग गरिएको रहेछ भने त्यो स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुन्छ।
विगत केही वर्षदेखि व्यापारीहरूले आँप छिटो पाक्न विभिन्न तरिकाहरू प्रयोग गर्न थालेका छन्। आँप पकाउनको लागि क्याल्सियम कार्बाइडजस्ता हानिकारक रसायनहरू प्रयोग गरिन्छ। क्याल्सियम कार्बाइडको प्रयोग खाद्य तथा औषधि प्रशासनले प्रतिबन्ध लगाएको छ। तर पनि प्रयोग भइरहेको छ।
बढी मुनाफाको लागि आँपलाई रूखमा पाक्नुअघि नै टिप्ने गर्छन्। जसले गर्दा आँपमा हुने जैविक रासायनिक प्रक्रियामा बाधा पुग्छ। फलफूलमा प्राकृतिक रूपमा इथाइलिन ग्यास उत्पादन हुँदैन। यस्तो अवस्थामा आँप आफैं पाक्दैन। आँप पाक्न क्याल्सियम कार्बाइड प्रयोग गर्नु भनेको आँपमा हुने प्राकृतिक जैव रासायनिक प्रक्रियामा बाधा पुर्याउनु हो। क्याल्सियम कार्बाइडले एसिटिलिन नामक ग्यास उत्पादन गर्छ। जुन आँप पाक्ने क्रममा प्राकृतिक रूपमा उत्पादन हुने रासायनिक इथाइलिनभन्दा फरक हुन्छ। इथिलिन वास्तवमा एक प्रकारको वनस्पति हर्मोन हो। जसले आँपको गुदी पाक्न मद्दत गर्छ जबकि एसिटिलिनले गुदी पाक्नुअघि आँपको बोक्रालाई पकाउँछ।
एसिटिलिनलाई वेल्डिङ उद्योगमा इन्धनको रूपमा व्यावसायिक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। जब क्याल्सियम कार्बाइडबाट एसिटिलिन उत्पादन गरिन्छ। जसले मानव शरीरको स्नायु प्रणालीमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ। आँपले भरिएका बक्सहरूमा क्याल्सियम कार्बाइड खन्याउँदा एसिटिलिन ग्यासले भरिन्छन्। र यो ग्यासले आँपलाई बाहिरी रूपमा पकाउँछ। यसले आँपको बोक्रा हरियोबाट पहेँलो बनाउँछ। धेरै ठाउँमा प्रतिबन्धित भएकाले आँप पकाउन क्याल्सियम कार्बाइडको सट्टा इथिलिन प्रयोग गरिन्छ। तर यो महँगो भएकाले बिक्रेताहरूले प्राय: लुकिछिपी क्याल्सियम कार्बाइड प्रयोग गर्छन्।
क्याल्सियम कार्बाइडबाहेक, आँपलाई अन्य धेरै रसायनहरू प्रयोग गरेर पनि पकाउने गरेको पाइएको छ। इथेफोन नामक रसायनलाई पानीमा घोलेर काँचो आँपमा छर्किन्छ। इथिफोनले आँप पाक्नका लागि महत्त्वपूर्ण इथाइलिन ग्यास पनि उत्पादन गर्छ। अर्को रसायन क्लोरोफेनिल थियोट्रिथाइल एमाइन हाइड्रोक्लोराइड हो, जसलाई सेप्टा पनि भनिन्छ। यो आँप पाक्न प्रयोग गरिन्छ। एब्सिसिनको प्रयोग पनि प्राय: देखिन्छ। यी बाहेक, धेरै सामान्य बिक्रेताहरूले एस्कर्बिक एसिड र क्युप्रिक इथिलिन डायमाइन टेट्राएसिटेट पनि प्रयोग गर्छन् जसले इथिलिनको उत्पादनमा मद्दत गर्दछ। कार्बाइड आँपजस्ता फलफूललाई कृत्रिम रूपमा पकाउने सजिलो तरिका अपनाउन थालेको पाइन्छ। बगैंचाबाट बजारमा ढुवानी गर्दा यो रसायन मिसाइन्छ, जसबाट निस्कने एसिटिलिन ग्यासका कारण फल छिटो पाक्छ।
क्याल्सियम कार्बाइड एक धेरै विषाक्त पदार्थ हो। जसले छालाको जलन, श्वासप्रश्वास समस्या र क्यान्सरसमेत धेरै स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। क्याल्सियम कार्बाइडले एसिटिलिननामक ग्यास उत्पादन गर्छ। जुन आँप पाक्दा प्राकृतिक रूपमा उत्पादन हुने रासायनिक इथाइलिनभन्दा फरक हुन्छ। वेल्डिङ व्यवसायमा एसिटिलिन इन्धनको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। जब क्याल्सियम कार्बाइडबाट एसिटिलिन उत्पादन गरिन्छ, यसमा धेरै विषाक्तहरू हुन्छन्। जसले मानव शरीरमा हानि पुर्याउँछ।
क्याल्सियम कार्बाइड एक रासायनिक यौगिक हो जुन सामान्यतया खानी र धातु विज्ञानजस्ता उद्योगहरूमा प्रयोग गरिन्छ। यो वेल्डिङमा प्रयोग हुने एसिटिलिन ग्यासको उत्पादनमा पनि प्रयोग गरिन्छ। क्याल्सियम कार्बाइड एक अत्यधिक प्रतिक्रियाशील यौगिक हो र पानीको सम्पर्कमा आउँदा एसिटिलिन ग्यास छोड्छ।
एसिटिलिन एक ग्यास हो। यसको प्रयोग गरिएको आँप खाँदा धेरै पटक अचानक चक्कर लाग्ने वा नर्भस हुने हुन्छ। यो ग्यासका कारण टाउको दुख्ने, थकान, निद्रा नलाग्ने, मानसिक तनाव र स्मरण शक्तिमा कमी आउने समस्या पनि देखिएको छ।
एसिटिलिन र क्याल्सियम कार्बाइडको लामो समयसम्म सम्पर्कमा रहँदा आँखा रातो हुने, जल्ने र चिलाउने समस्या हुन सक्छ। आँपको बक्सा खोल्दा छालामा चिलाउने, रातो हुने र जलन हुने कारण क्याल्सियम कार्बाइड हो। क्याल्सियम कार्बाइड प्रयोगले पाकेको आँपमा प्राकृतिक गुलियोपन र पोषण कम हुन्छ। यसले पाचन प्रणालीलाई पनि असर गर्छ। लामो समयसम्म खाँदा ग्यास, एसिडिटी र कलेजोको विकारजस्ता समस्या हुन सक्छ।
कसरी पहिचान गर्ने ?
गर्मीमा बजार रङ्गीन आँपले भरिएको हुन्छ। आँपको स्वाद, रङ, सुगन्ध र बनावटबाटै प्राकृतिक रूपमा पाकेको हो वा रासायनिक रूपमा पाकेको हो ? छुट्ट्याउन सकिन्छ। रङबाट : यदि आँप बाहिरबाट चम्किलो पहेँलो र भित्रबाट कडा छ भने, यसलाई रसायन प्रयोग गरेर पाकेको हुन सक्छ। प्राकृतिक आँपको रङ अलि असमान हुन्छ।
गन्धबाट : प्राकृतिक आँपको गन्ध मीठो र ताजा हुन्छ, जबकि रासायनिक रूपमा पाकेको आँपमा या त गन्ध नहुन सक्छ वा थोरै तिखो गन्ध हुन सक्छ। स्वादबाट : रसायन प्रयोग गरेर पाकेको आँपको स्वाद नरम वा अनौठो हुन सक्छ। यसमा कम छ।
छोएपछिको बनावट : यदि आँप छोएपछि धेरै नरम वा कडा महसुस हुन्छ भने, यसलाई रसायन प्रयोग गरेर पाकेको हुन सक्छ। प्राकृतिक आँप अलि नरम हुन्छ। आँपलाई पानीले भरिएको बाल्टिनमा राख्नुहोस्, यदि आँप तैरिन थालेमा रसायनको मद्दतले पाकेको बुझ्नुपर्छ। यदि आँप हल्का हरियो रङको छ र चाउरी परेको देखिन्छ भने रूखमा पाक्नुअघि नै टिपिएको हो। यस्तो आँप रसायनको मद्दतले पकाइएको हो। आँपमा हल्का हरियो पात वा दाग देखिनुले पनि यसलाई रसायनको मद्दतले पाकेको थाहा पाउन सकिन्छ। प्राकृतिक रूपमा पाकेको आँप हरियो भए पनि कुनै दाग देखिँदैन।
प्राकृतिक रूपमा कसरी पकाउने ?
घरमै आँप पकाउन कोठाको तापक्रममा कागजमा बेर्नु उपयुक्त हुन्छ। अथवा परालमा थिचेर राखेको आँप २–३ दिनमा प्राकृतिक रूपमा पाक्छ। यो विधि सुरक्षित छ। यस्ता आँप खाँदा स्वास्थ्यलाई हानि हुँदैन।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
