प्रायः सुनिन्छ कि बाटोमा हिँड्दा कुकुरले टोक्छ वा खेद्छ । प्रत्येक वर्ष, विश्वभर कुकुरले टोकेका लगभग ४५ लाखलाई टोकेको सुनिन्छ । कुकुरको टोकाइपछि तपाईंलाई रेबिज वा अन्य कुनै रोग लाग्न सक्छ । रेबिजका कारण एसियामा हरेक वर्ष १८ हजारभन्दा बढीको मृत्यु हुन्छ ।
कुकुरहरूले किन टोक्छन् ?
डराएको महसुस गर्दै हिँड्नेलाई कुकुरले टोक्ने गरेको पाइन्छ । कुकुरको र्यालमा ब्याक्टेरिया पाइन्छ र यदि त्यसले तपाईंलाई टोक्यो भने, यदि उचित उपचार गरिएन भने, त्यो ब्याक्टेरिया शरीरमा पुग्न सक्छ । र, संक्रमित गर्न सक्छ । तपाईंलाई असह्य पीडा र अन्य धेरै समस्याहरू हुन सक्छन् ।
रेबिज भाइरसबाट हुने रोग हो । यो रोगले केन्द्रीय स्नायु प्रणालीलाई असर गर्छ र उपचार नगरिएमा घातक हुन सक्छ । रेबिज केवल रेबिज भएका वा रेबिजविरुद्ध खोप नलगाएका कुकुरहरूको टोकाइबाट हुन्छ ।
कसरी जोगिने ?
– बाटोमा विस्तारै हिँड्नुहोस् ।
– कुकुरले पछ्याउँदा चिच्याउने वा कराउने काम नगर्नुहोस् ।
– आफ्नो हात र अनुहार छोप्नुहोस० सम्भव भएसम्म कुकुरलाई रोक्न झोला वा ज्याकेटजस्ता वस्तु प्रयोग गर्नुहोस् ।
– लड्नबाट जोगिनुहोस् ।
– आफ्नो घाँटी, कान र टाउको जोगाउने प्रयास गर्नुहोस् ।
– कुकुरको आँखामा सिधै नहेर्नुहोस् ।
– यदि कुकुर दौडिरहेको छ भने स्थिर रहनुहोस् । बिस्तारै पछाडि हट्नुहोस् ।
– यदि सम्भव भएमा, रूख वा खम्बा पछाडि लुक्ने प्रयास गर्नुहोस् ।
प्राथमिक उपचार
यदि तपाईंलाई कुकुरले टोकेको छ भने, ब्याक्टेरिया संक्रमणको जोखिम कम गर्न तुरुन्तै चोटपटकको उपचार गर्नुपर्छ ।
डेटोलले घाउ पुछ्नुहोस् र साबुन लगाउनुहोस् ।
५–१० मिनेटसम्म बगिरहेको पानीमा धुनुहोस् । शरीरको प्रभावित भागलाई थोरै माथि राख्नुहोस् । यदि कुनै एन्टिबायोटिक क्रिम छ भने, घाउमा लगाउनुहोस् । घाउमा पट्टी लगाउनुहोस् र डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।
कुकुरको टोकाइबाट भएका सबै घाउहरू, साना घाउहरू पनि, पूर्ण रूपमा निको नभएसम्म संक्रमणको संकेतहरूको लागि निगरानी गर्नुपर्छ ।
कुकुरहरूले प्रायः धेरै गम्भीर रूपमा टोक्दैनन् र धेरैजसो पीडितहरू बालबालिका हुन्छन् । कुकुरको टोकाइबाट केही संक्रमण वा जटिलताहरू हुन सक्छन् । यदि कुकुरले टोकेको छ र मासु च्यातिएको छ वा त्यो कुकुरको दाँत धेरै गहिरो रूपमा प्रवेश गरेको छ भने छालामा दागहरू छोड्न सक्छ । टोकेको ठाउँमा सुन्निन सक्छ । ज्वरो, मुटुको धड्कन बढ्ने आदिजस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् । यो सुन्निने समस्या सामान्यतया एन्टिबायोटिकले निको हुन्छ । तर यदि संक्रमण फैलियो भने, सेप्सिसको जोखिम हुन्छ ।
रेबिजका लक्षणहरू विभिन्न देखिन सक्छन् । उत्तेजित र बेचैन, अनिद्रा, चिन्ता, भ्रम, अत्यधिक र्यालपानीको डर, निल्न गाह्रो हुन सक्छ ।
कतिवटा खोप लगाउनु पर्छ ?
कुकुरको टोकाइबाट हुने रोगबाट बच्नको लागि केही मानिसहरूले सावधानीका रूपमा खोप लगाउँछन् । यसलाई प्रि–एक्सपोजर खोप भनिन्छ । यो खोप घरमा कुकुर भएका वा कुकुर पाल्ने मानिसहरूलाई दिनुपर्छ । यदि तपाईं त्यस्तो ठाउँमा जाँदै हुनुहुन्छ जहाँ रेबिजका धेरै केसहरू छन् वा धेरै आवारा कुकुरहरू छन् भने, तपाईंले पनि प्रि–एक्सपोजर खोप लगाउनुपर्छ ।
यो खोप ती व्यक्तिहरूका लागि हो जसलाई रेबिजको लागि सुई लगाइएको कुकुरले टोकेको छ । यस्तो अवस्थामा, तीन वटा सुई दिइन्छ । पहिलो सुई कुकुरले टोकेको दिन २४ घण्टाभित्र दिइन्छ । दोस्रो सुई तेस्रो दिनमा दिइन्छ । र तेस्रो सुई कुकुरले टोकेको ७ दिनपछि दिइन्छ ।
प्रि–एक्सपोजर खोप
पोस्ट एक्सपोजर खोप– यसले खोपको ५ डोज लिन्छ । तेस्रो डोज प्रि–एक्सपोजर खोपजस्तै हो । चौथो डोज चौधौं दिनमा दिइन्छ र पाँचौं डोज २१ वा २८ औं दिनमा दिइन्छ ।
रेबिजको पहिलो सुई लगाउँदा, यसको साथमा टिटानसको सुई पनि दिइन्छ । यसको कारण यो हो कि कुनै पनि संक्रमित घाउबाट टिटानस हुन सक्छ । कुकुरले टोक्दा वा खरोंच्दा, घाउ कुकुरको र्याल वा यसको पञ्जाबाट संक्रमित हुन्छ । यही कारणले गर्दा तपाईंले पहिलो दिन रेबिजसँगै टिटानसको सुई पनि लगाउनुहुन्छ ।
अन्तमा, तपाईंले यो कुरा मनमा राख्नुपर्छ कि कुकुरले टोकेको अवस्थामा खोप लगाउनुपर्छ, चाहे तपाईंको घरपालुवा कुकुरले तपाईंलाई टोकेको होस् । यसो गरेर, तपाईं आफूलाई रोगहरूबाट बचाउन सक्नुहुन्छ ।
यदि तपाईंको वरपरका मानिसहरूलाई कुकुरले टोकेको अवस्थामा सुई लगाउनुपर्छ भन्ने कुरा थाहा छैन भने, मानवताको रूपमा, तपाईंले उनीहरूलाई पनि सचेत गराउनुपर्छ र खोप लगाउनुपर्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
