१७५ इरानी विद्यार्थी मारिएको हमलामा अमेरिकाले कस्तो हतियार प्रयोग गरेको थियो ?

अमेरिका : अमेरिकाले इरानको एक विद्यालयमा गरेको हमलामा ‘घातक हतियार’ प्रयोग गरेको प्रारम्भिक जाँच निष्कर्ष आएको छ ।
एक प्रारम्भिक अमेरिकी सैनिक अनुसन्धान रिपोर्टअनुसार फेब्रुअरीमा इरानी प्राथमिक विद्यालयमा भएको ‘टोमहक’ मिसाइल आक्रमणको जिम्मेवारी संयुक्त राज्य अमेरिकाले लिएको निष्कर्ष निकालेको छ, जसले दर्जनौं बालबालिका मारिएका थिए ।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार, नाम नखुलाइएका अमेरिकी अधिकारी र प्रारम्भिक निष्कर्षसँग परिचित अन्य व्यक्तिहरूको हवाला दिँदै, सो अनुसन्धानले २८ फेब्रुअरीको शजराह तैय्येबाह प्राथमिक विद्यालय भवनमाथिको आक्रमणमा अमेरिकी सैनिक योजनाकारहरूको लक्ष्य निर्धारणमा गल्ती भएको निष्कर्ष निकालेको जनाएको छ ।​​​​​​​

इरानी अधिकारीहरूले यस आक्रमणबाट कम्तीमा १७५ जनाको मृत्यु भएको बताएका थिए, जसमा अधिकांश बालबालिका थिए–हालका स्मृतिमा सबैभन्दा घातक र चकित पार्ने अमेरिकी आक्रमणमध्ये एक । यी निष्कर्षले तेहरानको दाबीहरूलाई पुष्टि गर्ने देखिन्छन्, जसले बम्ब आक्रमणको भिडियो फुटेज र अमेरिकी बनाउन मिसाइलका भागहरू प्रस्तुत गरेका थिए, त्यसका बाबजुद पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विद्यालयमा इरानले आक्रमण गरेको संकेत गरेका थिए ।

रिपोर्ट, अनुसन्धान–जुन अझै पूरा भएको छैन  । यूएस सेनाको सेन्ट्रल कमाण्डका अधिकारीहरूले लक्ष्य निर्देशांकहरू पुरानो डाटाबाट तयार पारेका थिए, जुन डिफेन्स इन्टेलिजेन्स एजेन्सीद्वारा प्रदान गरिएको थियो ।

स्वतन्त्र विश्लेषणले यस आक्रमणमा अमेरिकी दोषको संकेत गर्दै आएको थियो, तर ट्रम्प प्रशासनले इरानमा पर्ने यस प्रहारलाई लिएर उत्तर टाल्दै आएको छ । सो विद्यालय मिनाब सहरमा रहेको थियो ।  जहाँ इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गाड्र्स काप्र्स निशान समुद्री शक्तिको भवनहरू पनि थिए ।

ट्रम्पले भने ?
‘मेरो विचारमा, मैले जे देखेँ त्यसको आधारमा, त्यो इरानले गरेको हो ... उनीहरूका हतियारहरू धेरै अशुद्ध छन् ।’ तर उनले यस्तो दाबीको पुष्टि गर्ने कुनै प्रमाण पेश गरेका थिएनन् । अमेरिकी सैन्य प्रवक्ताहरूले भने मात्र भनेका छन् कि ‘घटना अनुसन्धानको विषयमा छ’ र हालसम्म कुनै टिप्पणी उपयुक्त नहुने बताएका छन् । 

उपग्रह इमेजरीले देखाउँछ कि विद्यालयको भवन IRGC कम्प्लेक्ससँग जोडिएको थियो भने त्यो कम्तीमा नौ वर्षदेखि अलग्गै रहेको थियो र त्यसको रंगीन भित्ताका चित्रहरू र साना खेल मैदानले स्पष्ट रूपमा विद्यालय प्रयोग भएको बुझिन्छ ।

त्यस समयमा त्यो भवनको कुनै पनि सैन्य प्रयोग भएको संकेत छैन । तथापि, सो क्षेत्रलाई लक्ष्य बनाउने सम्भावना बुझ्ने कारण प्रदान गर्छ। इरानी सामाजिक सञ्जालमा शेयर भएका धेरै बमबारीका भिडियोलाई गार्जियनले प्रमाणित गरेको छ । ती भिडियोले विद्यालयको distinctive mural सहितका फुटेजहरू देखाउँछन् ।

एक भिडियोले विद्यालयबन्ध जलेको दृश्यबाट सो दिशातर्फ धुवाँ उठेको देखाउँछ–IRGC आधारकै ठाउँबाट । यसले प्रहार IRGC कम्पाउन्ड र त्यस सतह नजिकै स्कूललाई निशाना बनाएर भएको देखाएको थियो । ८ मार्चमा इरानी सरकारी मिडिया मेहर न्यूज एजेन्सीले मिनाबमा मिसाइल हानेको भिडियो सार्वजनिक गर्‍यो । सो भिडियोले अनुसन्धान समूह Bellingcat द्वारा स्थान पहिचान गरिएको थियो ।

ओशो विशेषज्ञहरूले सो मिसाइललाई होमहक मिसाइल भनेर पहिचान गरेका छन् । ​​​​​​​एनआर जेनजेन–जोन्स, आर्मामेन्ट रीसर्च सर्भिसका निर्देशक, जसले हतियार विश्लेषण गर्छन् । उनले थपे, ‘यो स्पष्ट रूपमा इरानी ‘सुमार’ मिसाइल होइन । सुमार मिसाइलको बाहिर इन्जिन स्पष्ट रूपमा फरक हुन्छ ।