केश्मभित्र इरानको भूमिगत क्षेप्यास्त्र किल्ला र भौगोलिक चमत्कार
चैत ३, २०८२ मंगलबार १५:३०:२६
इरान : केश्म टापु इरानको ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ मा अवस्थित यसको भूमिगत क्षेप्यास्त्र किल्ला र अद्भुत भू–आकृति विशेषताका कारण चर्चामा छ । कहिल्यै यसको जटिल नुनका गुफा र हरिया म्याङ्ग्रोभ वनका कारण ‘खुला आकाशमुनिको भूगर्भीय सङ्ग्रहालय’ भनेर चिनिने यस टापु अहिले भने समुद्रमुनि लुकेको संरचनाका कारण विश्वको ध्यान तानेको छ ।
जब संयुक्त राज्य अमेरिका–इजरायल र इरानबीच युद्ध सुरु भयो । केश्म पर्यटन केन्द्रबाट अग्रपंक्तिको सैन्य किल्लामा परिणत भयो । अहिले यो स्ट्रेट नियन्त्रणका लागि प्रमुख रणनीतिक लक्ष्य बनेको छ । झण्डै १,४४५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो टापु खाडीको प्रवेशद्वारमा प्रभुत्व जमाउँदै विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गलाई ‘कर्क’ जस्तै थुन्न सक्ने अवस्थामा छ ।
यहाँका करिब १,४८,००० बासिन्दा-मुख्यतः सुन्नी मुस्लिम-अझै पनि समुद्रमा आधारित जीवन बिताउँछन् । उनीहरूले हरेक वर्ष ‘माछा मार्ने नयाँ बर्ष’ Nowruz Sayyadi मनाउँछन्, जसमा समुद्रप्रति सम्मान जनाउँदै माछा मार्ने काम रोकिन्छ । तर मार्च ७ मा, युद्ध सुरु भएको एक हप्तापछि, अमेरिकी हवाई आक्रमणले टापुको प्रमुख पानी प्रशोधन केन्द्रलाई लक्षित गर्यो, जसले ३० गाउँमा खानेपानी आपूर्ति बन्द गरिदियो । यसको जवाफमा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड क्रप्सले Juffair स्थित अमेरिकी आधारमा आक्रमण गरेको दाबी गर्यो ।
स्ट्रेटको किल्ला : ‘मिसाइल सहर’
केश्म अहिले ‘बन्दर अब्बास’ बाट करिब २२ किमी दक्षिणमा अवस्थित, इरानको ‘नडुब्ने विमानवाहक पोत’ जस्तै बनेको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार, यहाँ भूमिगत सुरुङ र संरचनामा लुकेका तीव्र आक्रमण नौकाहरू र क्षेप्यास्त्र प्रणालीहरूले स्ट्रेट अफ होर्मुज नियन्त्रण गर्ने क्षमता राख्छन् । यी ‘मिसाइल सहर’ हरूको मुख्य उद्देश्य-आवश्यक परे समुद्री मार्ग बन्द गर्नु हो । हालै इरानले जहाजमाथि आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएपछि जलमार्गमा आवतजावत लगभग ठप्प भएको थियो ।
धेरै नाम बोकेको टापु
इतिहासमा यस टापुलाई विभिन्न नामले चिनिएको छ । ग्रीक अन्वेषक ‘नेआर्कस’ ले यसलाई ‘ओअरेक्टा’ भनेका थिए । पछि इस्लामिक भूगोलविदहरूले ‘अबार्कावान’ नाम दिए । १३०१ मा होर्मुजका शासकहरूले आक्रमणबाट बच्न आफ्नो दरबार यहीँ सारेका थिए । यो टापु क्षेत्रको मुख्य पानी स्रोत पनि थियो ।
१५५२ मा ओटोमन कमाण्डर ‘पिरी रेस’ ले यसमा आक्रमण गर्दै ठूलो सम्पत्ति कब्जा गरेका थिए । १६२१ मा पोर्चुगिजहरूले यहाँ किल्ला बनाए, तर १६२२ मा फारसी र बेलायती संयुक्त सेनाले उनीहरूलाई हटायो । यस युद्धमा बेलायती अन्वेषक ‘लिलियम बेफिन’ मारिएका थिए ।
प्राकृतिक सम्पदा : युद्धको बीचमा संग्रहालय
सैन्य गतिविधिका बाबजुद केश्म अझै मध्यपूर्वको एक जैविक रूपमा धनी क्षेत्र हो । यो केश्म जियोपाकै (२००६ मा मान्यता प्राप्त) र हारा म्याङ्ग्रोभ वनको घर हो ।
यसका प्रमुख प्राकृतिक स्थलहरू :
भ्याली या स्टार्स हजारौं वर्षको क्षरणले बनेका अनौठा चट्टानी संरचना ।
नुनले बनेको गुफा : ६ किमीभन्दा लामो, विश्वकै लामो नुन गुफामध्ये एक ।
गहिरो र साँघुरो खोच : अग्ला पर्खाल भएको साँघुरो चट्टानी गल्छी, प्राकृतिक मन्दिर जस्तै देखिन्छ । यसरी, केश्म टापु प्राकृतिक सौन्दर्य र सैन्य रणनीतिकताको अनौठो संगम बनेको छ-जहाँ इतिहास, भूगोल र आधुनिक युद्ध एकै ठाउँमा भेटिन्छन् ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
