राजनीतिमा अवसरवाद

 राजनीतिमा अवसरवाद

तेस्रो चरणको निर्वाचनमा उम्मेदवार छनोटका क्रममा असन्तुष्ट नेता-कार्यकर्ताहरूमा दल परिवर्तन गर्ने प्रवृत्ति बढी नै देखियो । तल्लो तहका कार्यकर्तादेखि केन्द्रसम्म कार्यरत नेताहरू क्षणभरमै आफू सम्बद्ध दल छोडेर पदीय बार्गेनिङ गर्दै अर्को दलसँग आबद्ध भए । राजपाका महामन्त्री जंगीलाल राय यादवले आफूनिकट नेता-कार्यकर्तालाई टिकट नदिएको असन्तुष्टि पोख्दै एमाले प्रवेश गरे ।

वीरगन्ज महानगरपालिकामा मेयरको टिकट नपाएपछि राजपा नेपालकै अर्का नेता विमल श्रीवास्तव मधेसी जनअधिकार फोरम लोकतान्त्रिक प्रवेश गरे र सोही पार्टीका तर्फबाट मयेरका प्रत्याशी बने । राय, यादव वा श्रीवास्तवको पार्टी परिवर्तन उदारहण मात्रै हो, यो प्रवृत्ति पछिल्लो समय नेपाली राजनीतिमा हाबी छ । पद प्राप्तिको होड र अवसरवादले नेपाली राजनीतिलाई गा“ज्दै लगेको छ, यो चिन्ताको विषय हो ।

लोकतान्त्रिक पद्धतिमा दलहरू जुट्न, फुट्न, सहकार्य गर्न वा टाढिन सक्छन्, तर त्यसका पछाडि मूलभूत सैद्धान्तिक वैचारिक आधार चाहिन्छ । कम्तीमा राजनीतिक÷कार्यक्रमिक योजनामा समान धारणा हु“दा दलहरूबीच मोर्चाबन्दी वा सहकार्यको वातावरण निर्माण हुन सक्छ । नेताविशेषका हकमा पनि एक दलबाट अर्को दलमा जाने नैतिक र राजनीतिक आधार कम्तीमा कहीं न कहीं वैचारिक वा कार्यक्रमिक समानता आवश्यक पर्छ । तर चुनावको मुखमा जसरी दल अदलबदल गर्ने प्रवृत्ति बढेको देखियो, यसले राजनीतिक नेतृत्वको विश्वसनीयता र राजनीतिक प्रतिबद्धतामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ ।

स्थानीय तहको पहिलो र दोस्रो चरणको निर्वाचनमा कांग्रेस र माओवादी अनि एमाले र राप्रपाबीच भएका गठबन्धनका सैद्धान्तिक आधाबारे प्रश्न उठे, तर त्यसको चित्तबुझ्दो जवाफ नेतृत्वले दिन सकेको छैन । स्थानीय स्तरमा दलहरूको प्रभाव र उपस्थिति हेरेर एमाले र माओवादी, कांग्रेस र एमालेका बीचमा समेत गठबन्धन भएका थिए । यस्ता गठबन्धन किन भएका हुन् भनेर नागरिकजनलाई बुझाउन नसक्दा मतदातामा समेत एक किसिमको भ्रम र अन्योल उत्पन्न हुने गरेको छ ।

लोकतन्त्रमा निर्वाचन असाध्यै महत्वपूर्ण अवसर हो । निर्वाचन साध्य नभई साधन भए पनि यसको स्वच्छतामा पनि ध्यान दिनु आवश्यक छ । लोकतन्त्रमा उद्देश्य मात्र राम्रो भएर पुग्दैन, त्यसलाई हासिल गर्ने माध्यम पनि उचित र सही हुनु आवश्यक छ । आदर्श निर्वाचनमा राजनीतिक दलहरूले आफ्नो सिद्धान्तको परिधिभित्र रहेर जनताका आवश्यकता पूरा गर्न लाग्नुपर्ने हो । मतदाताले पनि राजनीतिक दल र उम्मेदवारका एजेन्डा हेरेर मतदान गनुपर्ने हो । आदर्श र सिद्धान्तबाट राजनीति टाढा हुँदै जाँदा विभिन्न विकृति राजनीतिमा भित्रिएका छन् । यसखाले विकृति बढ्न नदिन र शुद्धीकरणका लागि दलहरू स्वयं नै गम्भीर हुन आवश्यक छ ।

निर्वाचन भड्किला र खर्चिला हुँदै गइरहेका छन् । उम्मेदवारले कार्यकर्ता र मतदाताहरूलाई खाजा, खाना खुवाउने, सवारी साधनमा इन्धन हालिदिने कुरा प्रवृत्तिकै रूपमा विकास हुन थालेको छ । खर्च गर्न नसक्ने नेता-कार्यकर्ता उम्मेदवार हुनबाट वञ्चित भएका छन् । निर्वाचन आचारसंहिताले तोकेअनुसारको खर्च गरेर निर्वाचन लड्न असम्भवजस्तै छ । दलहरूले पनि आफ्ना दृष्टिकोण र एजेन्डाबाट मतदातालाई आकर्षित गर्नेभन्दा पनि जित्न सक्नेलाई उम्मेदवार बनाउने अभ्यासलाई बढावा दिएका छन् ।

हुनेखानेहरूले उम्मेदवारको टिकट पाउने प्रवृत्ति विकास हुँदै जाँदा सिद्धान्त र आदर्शको राजनीति टाढिँदै गएको छ भने अवसरवाद हावी हुँदैछ । चुनावमा पैसा र बलको भूमिका पनि यसैकारण बढ्दै गएको हो । यस्तो निर्वाचन प्रतिनिधि छान्ने विधिभन्दा पनि सामाजिक र आर्थिक रूपमा बलियाहरूलाई शासन गर्ने वैधानिकता दिने माध्यम मात्र बन्ने जोखिम हुन्छ । त्यसकारण दलहरूले स्वयं यसमा गम्भीर हुँदै समीक्षा गर्नु जरुरी छ । स्थानीय चुनाव र त्यसपछिको प्रदेश र केन्द्रको चुनावले राजनीति स्थायित्वतिर बढ्दै गरेको संकेत आइरहँदा दल र नेताहरू पनि पदलोलुप र अवसरवादी होइन, राजनीतिक हुन जरुरी छ । सिद्धान्तनिष्ठ राजनीति गर्न सकेमात्रै समाज स्थिरता र स्थायित्वतर्फ लम्किन्छ ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस !

लोकप्रिय

Unity

working together is no longer optional-it is a matter of compulsion

Annapurna Media Network has announced the Unity for Sustainability campaign which comes into force from January 1, 2022. The main aim of this campaign is to 'lead the climate change dialogue' working closely with all the stakeholders on sustainable development mode, particulary focusing on climate-change issues.