खण्डहर बन्यो जयगढ, पुनर्स्थापनाको पर्खाइ
अछाम : नामै जयगढ, अर्थात् जितको खुसियालीमा जयजयकार गर्ने ठाउँ । तर, त्यही जयगढमा रुवावासी चलेको छ । अधिकांश घर, पसल ध्वस्त छन् । आगोले जयगढ बजार खण्डहर बनेको छ । बजार मात्रै जलेको छैन, स्थानीयका मन पनि डढेका छन् । जयगढका उजाड र अत्यासलाग्दा दृश्यले जो कोहीलाई स्तब्ध बनाउँछ ।
चैत ८ गते बान्नीगढी जयगढ गाउँपालिकामा विपद्सम्बन्धी नमुना अभ्यास गराइयो । सरस्वती माविनजिकै रहेको बस्तीमा भीषण आगलागी गराइयो, खोज, उद्धार, उपचार र राहतबारे सर्वसाधारणलाई जानकारी दिइयो । दुर्भाग्य नै भन्नुपर्छ, नमुना अभ्यासको १७ दिनपछि जयगढ बजार आगोको लप्कामा पर्यो, एकैपटक खरानी भयो । २३ वटा घर–पसल स्वाहा भए । जयगढले पहिलोपटक ठूलै विपद्को सामना गर्नुपर्यो ।
बुधबार साँझ एउटा आईएमई सेन्टरमा ग्यास सिलिन्डर विस्फोट भयो । त्यहाँबाट सल्किएको आगोले पूरै जयगढ बजार नै खरानी बनायो । शरीरको एकजोर लुगाबाहेक अरू सबै नष्ट भएको पीडित निर्मला रावलले बताइन् । उनले भनिन्, ‘बम पड्केको जस्तो ठूलो आवाज आयो । हामी सबै कराउँदै के भयो भन्दै बाहिर निस्कियौं । आगो दनदनी बलेर एक–एक गर्दै घरहरूमा सल्किन थाल्यो । आँखै अगाडि सबै चिज खरानी हुन थाले ।’ बजारको दायाँबायाँका सबै घर आगोले निल्दै निर्मलाको घरसम्म पुग्ने अवस्था आयो । बजारका अरू घर–पसल जोगाउन निर्मलाको घर भत्काउनुपर्ने सुझाव दिइयो । निर्मलाले ठूलै छाती गरेर आफ्नो घरमा डोजर लगाउने अनुमति दिइन् । उनको घर भत्काएर आगो अरू पसलमा सल्किनबाट रोकिएको थियो ।
दमकल र पर्याप्त पानीको अभावका कारण जयगढ बजारमा लागेको भीषण आगो नियन्त्रणमा ल्याउन करिब ६ घण्टा लागेको थियो । स्थानीय पुष्पराज शर्माले सञ्चालन गरेको आईएमई सेन्टरमा साँझ ७ बजेर २० मिनेटमा ग्यास सिलिन्डर विस्फोट भएर आगलागी सुरु भएको स्थानीयको भनाइ छ । राति १२ बजेर ३० मिनेटमा मात्रै आगो नियन्त्रणमा आएको थियो । मंगलसेन नगरपालिकाको दमकल नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी र स्थानीय बासिन्दाको सहयोगमा आगो नियन्त्रणमा लिइएको थियो ।
पुरानो भौतिक संरचना, घनाबस्ती, जिल्लामा एकमात्र दमकल हुनु, बजारको साँघुरो बाटो, पानीको अभावका कारण आगलागी नियन्त्रणमा लिन समस्या भएको थियो । आगलागीबाट बजारका ३०/३५ घर, पसलहरू जलेर नष्ट भएको स्थानीय संगम साउदले बताए । क्षतिको यकिन विवरण संकलन भइरहेको साउदले बताए । उनले भने, ‘आगो नियन्त्रणभन्दा बाहिर थियो । बिहान ३ बजेसम्म आगो पूर्णरूपमा निभेको थिएन । हावाहुरीका कारण आगोले झन् उग्ररूप लियो ।’
तत्काल राहतका लागि विपद् व्यवस्थापन कोषबाट ६ लाख उपलब्ध गराउने निर्णय भएको गाउँपालिका अध्यक्ष टेकबहादुर साउदले बताए । उनले भने, ‘ठूलो विपद्को सामना हामीले गर्नुपर्यो । अकल्पनीय घटना भयो । अहिले गाउँपालिका नै शोकमा छ । पीडितहरूलाई राहत उपलब्ध गराउन तर्फ लागिपरेका छौं । जयगढ बजार नै सखाप भयो ।’
गाउँपालिकाले घटनाबारे प्रेस विज्ञप्ति निकाल्दै भौतिक संरचनाबाहेक करिब ८ करोड बराबरको क्षति भएको आकलन गरिएको उल्लेख गरिएको छ । २३ वटा घरमा रहेका ३५ वटा घर,पसलहरू पूर्णरूपमा जलेर नष्ट भएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । गाउँपालिकाबाट पीडितहरूका लागि खाद्यान्न, आवास र लत्ताकपडाको व्यवस्था भइसकेको र दीर्घकालीन व्यवस्थापन र पुनस्र्थापनाका लागि संघ, प्रदेश सरकार तथा अन्य निकायहरूसँग आवश्यक पहल भइरहेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ । आगलागीको यो घटनालाई सिकाइका रूपमा लिँदै आगामी दिनमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक सतर्कता अपनाउने गाउँपालिका अध्यक्ष साउदद्वारा हस्ताक्षरित प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।
प्रदेश सरकारको ५० लाख आर्थिक सहयोग
जयगढ बजारमा भएको आगलागी पीडितलाई सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले ५० लाख रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ । बुधबार बिहान बसेको प्रदेश विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा नियन्त्रण परिषद्को बैठकले उक्त सहयोगको निर्णय गरेको हो । मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले प्रारम्भिक क्षतिको विवरणका आधारमा ५० लाख सहयोग गर्ने निर्णय गरिएको जानकारी दिए ।
क्षतिको पूर्ण विवरण प्राप्त भएपछि प्रदेश सरकारले थप सहयोग गर्ने मुख्यमन्त्री शाहले बताए । घटनाको स्थलगत अवस्था बुझ्नका लागि सामाजिक विकासमन्त्री मेघराज खड्का र आन्तरिक मामिलामन्त्री हीरा सार्की जयगढ पुगेका छन् ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !