जोमसोम : अग्ला—अग्ला विशाल कडा चट्टानी पहाड । त्यही विशाल पहाडको फेदसँगै जोडिएको छ धार्मिक तीर्थस्थल ‘लुम्बुक गुफा’। यो गुफा मुस्ताङको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र—५ स्थित धार्काजुङ र फल्याक गाउँको माथि पश्चिमतर्फको उचाइको विशाल चट्टानी पहाडमा अवस्थित छ ।
निकै ठूलो ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेर पनि यहाँको ‘लुम्बुक’ गुफा आवश्यक प्रचारप्रसार तथा पर्यटन प्रवद्र्धनात्मक कार्य हुन नसक्दा अहिलेसम्म पनि ओझेलमा पर्दै आइरहेको छ ।
यहाँको लुम्बुक गुफामा १५औैं शताब्दीमा गुरु रिम्पोर्छे अर्थात् पद्यसम्भवले ध्यान/साधना गरी बसेको भन्ने धार्मिक किंवदन्ती रहेको छ । यहाँको गुफालाई बुद्ध धर्मअन्तर्गत निङ्मापा धर्म सम्प्रदायसँग पनि जोडिने गरिएको छ । यहाँको लुम्बुक गुफा यहाँको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र—५ स्थित धार्काजुङ र फल्याक गाउँको साझा धार्मिक तीर्थस्थलको रूपमा लिने गरिएको छ ।
वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका अध्यक्ष रिङजिन नामगेल गुरुङले यहाँको लुम्बुक गुफामा गुरु पद्यसम्भवले ध्यान गरेर बसेको गुफाको रूपमा लिने गरिएको बताए । उनले यहाँको गुफा निकै ठूलो धार्मिक आस्था र विश्वासको धरोहरको रूपमा लिने गरिएको भए पनि यहाँको आवश्यक प्रचारप्रसार हुन नसक्दा ओझेलमा परेको उल्लेख गरे ।
गुरु पद्यसम्भवले ध्यान साधना गरेको यहाँको लुम्बुक गुफाभित्रै निकै आश्चर्यचकित लाग्ने प्राकृतिक रूपमा निर्माण भएका ऐतिहासिक किंवदन्ती विद्यमान छ । गुरु पद्यसम्भवले ध्यान गरेको बताइने यहाँको लुम्बुक गुफाभित्र गुरु पद्यसम्भवको प्राकृतिक रूपमा निर्माण भएको स—साना प्रतिमा अवलोकन गर्न सकिन्छ । गुफाभित्र पस्न सर्वसाधारणलाई केही कठिन हुन्छ ।
गुफाभित्र पस्दा टाउको निहुर्याएरमात्रै जानुपर्छ । पद्यसम्भवले ध्यान गरेको गुफाभित्र देवीदेवताले त्यस समय अन्नबाली लगाउने गरेको खेतबारीको आकृतिको सचित्र देख्न सकिन्छ । गुफाभित्रको भित्तामा चट्टान कुदिएजस्तै गरी प्राकृतिक रूपमा निर्माण भएको पुरुष र महिलाले सहवास गरेको यौनाङ्गको आकृति अवलोकन गर्न सकिने गाउँपालिका अध्यक्ष गुरुङले बताए । सन्तान प्राप्त गर्न नसकेका दम्पतीहरूले यहाँको गुफाभित्र दर्शन गरेमा सन्तान प्राप्ति हुने जनविश्वास रहेको गाउँपालिका अध्यक्ष गुरुङको भनाइ छ ।
यसैगरी, यहाँको धार्मिक महत्त्वको लुम्बुक गुफाभित्रको अर्को स्थानमा शिवजीको लिंग, गुफाभित्र सूर्य र चन्द्रामा अंकित आकृति देख्न सकिन्छ । यहाँको गुफाभित्र धार्मिक सम्पदाहरू कुनै कालिगडले कँुदेको नभई प्राकृतिक रूपमा स्वतः आफैं उत्पसत्त भएको अध्यक्ष गुरुङले उल्लेख गरे ।
विशाल पहाडको फेदमा अवस्थित लुम्बुक गुफाको प्रवेश मार्गमा विशाल हात्तीको सुँढजस्तो ठूलो चट्टानी कलात्मक आकृति देख्न सकिन्छ । यही हात्तीको सुँढबाट छिरेर गुफाभित्र पस्नुपर्ने हुन्छ । गुफाभित्रको जमिनमा दलदले पानी छ । यहाँको गुफाभित्रको चट्टानमा पानी रसाइरहने भएकाले यहाँको पानीलाई सर्वसाधारण भक्तजनहरूले पवित्र जलको रूपमा प्रयोग गर्ने गरिएको छ । यहाँ विशेष महत्त्वपूर्ण चाडपर्वमा विशेष पूजाआजा गर्ने गरिन्छ ।
यहाँ मुख्य पद्यसम्भवले ध्यान गरेको गुफानजिकै अर्को विशाल ओढार छ । ओढारभित्र पनि अर्को एक सानो प्वाल परेका गुफा छन् । गुफा नजिकको ओढारमा फल्याक र धार्काजुङ गाउँका स्थानीयले पूजाआजा गर्ने स्थान छ । वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका उपाध्यक्ष दिकी गुरुङले यहाँको गुफा नजिकको ओढारमा लामाहरूले ध्यान साधना (छम) बस्ने गरेको बताए । यहाँको गुफा भएको स्थान ध्यान साधना गर्ने व्यक्तिलाई समेत उपयुक्त स्थान रहेको उपाध्यक्ष गुरुङको भनाइ छ । यहाँको गुफा नजिक ध्यान गर्ने स्थल, बत्ती बाल्ने ठाउँ, खाना पकाएर खाने किचनको व्यवस्था, पूजापाठ गर्ने ठाउँ र शौचालय आदि गाउँपालिकाको सहयोगमा निर्माण भएको उपाध्यक्ष गुरुङले जानकारी दिए ।
बर्सेनि हिउँदयामको पुस, माघ र फागुन महिना यहाँको गुफा र गुफा रहेको चट्टानी विशाल पहाड सेताम्मे हिउँले सुसज्जित हुने गरेको वारागुङ—५ का वडाध्यक्ष सुरेन्द्र गुरुङले जानकारी दिए । ‘बर्खायाममा यहाँको गुफा र पहाड हेर्दा सामान्य पहिरनमा देखिन्छ, जाडो समयमा यहाँ पानी नै बरम बनेर जम्ने भएकाले यहाँको गुफा रहेको स्थानले यहाँ आउने जोकोही पर्यटकलाई मोहित तुल्याउछ’, वडाध्यक्ष गुरुङले भने ।
भिरालो सतहमा अवस्थित यहाँको गुफा समुद्री सतहको करिब चार हजारभन्दा माथिको उचाइमा लुम्बुक गुफा रहेको छ । गुफासम्म पुग्न प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमअन्तर्गत वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाले गोरेटो बाटो निर्माण गरेकाले त्यहाँ दर्शन गर्न जाने पर्यटक तथा दर्शनार्थीलाई निकै सहज तुल्याएको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
