धुमधामसँग मकैको बिहे !

धुमधामसँग मकैको बिहे !

गोरखा : धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकका किसानले मंगलबार धुमधामसँग मकैको बिहे गरेका छन् । त्यसअघि शनिबार मात्र धार्चे–५ लप्सीबोट र धार्चे–७ लापु किसानले पनि मकैको बिहे गरेका थिए । धार्चे–५ गुम्दा गाउँमा माघ १० मै बिहे भइसकेको स्थानीय कर्ण गुरुङले बताए । सिङ्ला, उहिया, खोर्ला, लापुमा पनि मकै बिहे भइसकेको छ । बिहे गरेर मकै छरे मात्रै राम्रो उब्जनी हुने यी क्षेत्रको परम्परा हो ।

‘मकैको बिहे नगरी बारीमा छर्नुहुँदैन’, उनले भने ‘यो पुर्खाैंदेखिको चलन हो । बिहे नगरी मकै छर्दा घोगामा दाना लाग्दैन । घोगा लागे पनि पुड्के हुन्छ ।’ यस्तो चलनलाई नयाँ पुस्ताले पनि निरन्तरता दिएको उनले बताए । १८१५ सालदेखि गाउँलेलाई अनिकालबाट जोगाउन देवीदेवता पुकार्दै मकै बिहे गर्न थालिएको उनको भनाइ छ ।

पुरोहितले साइत निकालेर परम्परागत प्रक्रियाअनुसार मकै बिहे गर्ने चलन छ । परम्परा अनुसार सोमबार दिउँसो साढे तीन बजेको साइतमा मकैको घोगा जमिनमा गाडिएको थियो । त्यो मकै बिहान साढे ८ बजे जमिनबाट निकालेर बाजागाजासहित गाउँले जम्मा भएर गाउँ परिक्रमा गरेका थिए । ‘एउटा सानो केटालाई दुलहा पनि बनाएर लैजान्छौं’, गुरुङले भने, ‘छुलेकङबाट दुलहालाई डोलीमा बोकेर गाउँका सबै घरको जन्ती गयौं । गाउँको पुछार हुँदै मनिडाँडा मुनिबाट फिसिकङमा पुग्यौँ । त्यहाँ एउटी केटीलाई दुलही बनाएर राखिएको थियो । अनि दुलही लिएर आयौं ।’

जन्तीको क्रममा गाउँलेले मादल, ढ्यांग्रो, झ्यालीलगायत बाजा बजाएर नाचगान गरेका थिए । छुलेकङबाट निस्केको जन्ती फिसिकङबाट दुलही लिएर घट्टेखोलाबाट पुरानो स्कुल हुँदै लाप्राक गाउँ घुमेर ठूलो आँगनमा पुगेपछि बिहे सकिएको स्थानीयले बताए ।

बिहे सकिएपछि साँझमा मकैका विभिन्न परिकार बनाएर भोज खाने चलन छ । ‘बिहानै सबैको घरबाट एकएक घोगा मकै र पैसा उठाएका थियौं’, गुरुङले भने, ‘गाउँलेहरू मिलेर मकै भुट्छन् । दुलही लिएर ठूलो आँगनमा आएपछि सबैलाई त्यो मकै खुवाउनुपर्छ ।’ मकैको बिहेमा जन्ती जानेको मुखमा धेरथोर त्यो मकै पर्नुपर्छ भन्ने मान्यता रहेको उनले बताए । भोजपछि घाटु नाच देखाउने चलन छ । उनीहरूले सामूहिक रूपमा असिनापानी, खडेरीबाट अन्न जोगाइदिन भगवान्सँग प्रार्थना गर्ने चलन छ । मकै बिहेको दिनमा गाउँमा कसैले पनि ढिकी, जाँतो, मेलापातको काम नगरी बारना गर्ने चलन रहेको उनले बताए ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस !

Unity

working together is no longer optional-it is a matter of compulsion

Annapurna Media Network has announced the Unity for Sustainability campaign which comes into force from January 1, 2022. The main aim of this campaign is to 'lead the climate change dialogue' working closely with all the stakeholders on sustainable development mode, particulary focusing on climate-change issues.