यदि ‘टीवीके’ सरकार बनाउन असफल भए के हुनेछ ? विजय किन छन् मौन ?

भारत : तमिलनाडु विधानसभा चुनावको नतिजा आएको चार दिन भइसकेको छ । तर अझै पनि सरकार कसले बनाउने भन्ने कुरा स्पष्ट भएको छैन ।
सबैभन्दा धेरै सिट जित्ने एकल पार्टीको रूपमा अभिनेता विजयको तमिलगा वेत्री कडगम (टीवीके) ले तमिलनाडुका कार्यवाहक राज्यपाल राजेन्द्र अर्लेकरसँग भेट गरी सरकार गठनको दाबी पेस गरेको छ ।

तर राज्यपाल अर्लेकरले सरकार बनाउन आवश्यक ११८ विधायकको समर्थन नभएको भन्दै विजयलाई सरकार गठनका लागि औपचारिक रूपमा आमन्त्रित गर्न अस्वीकार गरेका छन् । राजभवनबाट जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘टीवीके नेता विजयले राज्यपालसँग भेट गरे । भेटका क्रममा राज्यपालले स्पष्ट गरे कि सरकार गठनका लागि आवश्यक बहुमतको समर्थन अझै प्राप्त भएको छैन ।’

६ मे मा पहिलो पटक भेट गरी पत्र बुझाएपछि पनि सरकार गठनको निम्तो नपाएपछि, विजयले ७ मे मा फेरि राज्यपालसँग भेट गरे । यस पटक उनले भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका ५ विधायकको समर्थनपत्रसहित सरकार गठनको दाबी पेश गरे । त्यसपछि यो प्रेस विज्ञप्ति जारी गरिएको हो । यस घटनापछि प्रश्न उठ्न थालेको छ-के टीवीके वास्तवमै सरकार बनाउन सक्छ ? यदि सक्दैन भने अर्को सरकार कसरी बन्ने छ ?

टीवीके सरकार बनाउने सम्भावना
टीवीकेले १०८ सिट जितेको छ । तर दुई सिट जितेका विजयले एक सिटबाट राजीनामा दिनुपर्ने भएकाले पार्टीको संख्या १०७ मा झर्नेछ । त्यस अवस्थामा सदनको कुल संख्या २३३ हुनेछ र बहुमतका लागि ११७ विधायकको समर्थन आवश्यक हुनेछ । यदि विधानसभा अध्यक्ष (स्पीकर) टीवीकेबाट भएमा बहुमत पुग्न थप ११ सदस्यको समर्थन चाहिन्छ ।

किनभने कांग्रेसका ५ विधायकको समर्थन निश्चित मानिएको छ, त्यसैले अहिले टीवीकेलाई अझै ६ विधायकको समर्थन आवश्यक छ । यस अवस्थामा दुई–दुई सिट भएका भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (माक्र्सवादी) र सीपीआईले पनि टीवीकेलाई समर्थन गर्ने संकेत दिएका छन् । भारतीय युनियन मुस्लिम लिग (आईयूएमएल) ले पनि समर्थन दिन सक्ने संकेत दिएको छ । यसरी टीवीकेको संख्या ११९ पुग्न सक्छ, जुन बहुमतभन्दा बढी हो ।

यदि यस्तो समर्थनसहित फेरि सरकार गठनको दाबी पेश गरियो भने राज्यपालले सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गर्नुपर्ने हुन सक्छ । यदि अस्थायी सभामुख (स्पीकर) चयन गर्दा एक सदस्यको कमी भयो भने कुनै बाहिरी पार्टीको विधायकलाई अस्थायी स्पीकर बनाउन सकिन्छ । यदि त्यो पनि सम्भव भएन भने कानुनी विज्ञहरूका अनुसार विश्वास मतका लागि उच्च अदालतका मुख्य न्यायाधीशलाई अस्थायी स्पीकर र रिटर्निङ अफिसर नियुक्त गर्न सकिन्छ ।

विजय किन छन् मौन ?
राजनीतिक विश्लेषक राजन कुरई कृष्णनका अनुसार, विजय सबैभन्दा धेरै सिट जित्ने पार्टीका नेता भएकाले सरकार गठनको दाबी गरिरहेका छन् । उनलाई केवल निश्चित समयभित्र बहुमत प्रमाणित गर्नुपर्ने हुन्छ । उनका अनुसार, यदि द्रविड मुनेत्र कडगम (डीएमके) ले मतदानमा भाग लिएन भने टीवीकेलाई बहुमत पुर्‍याउन समस्या हुँदैन ।

तर राज्यपालले स्पष्ट बहुमत नभएसम्म सरकार गठन नगर्ने कुरा गर्नु शक्तिको दुरुपयोग जस्तो देखिन्छ । विश्लेषकहरूका अनुसार विजयले यस विषयमा खुलेर बोल्नुपर्ने हो, तर उनी अहिलेसम्म मिडियासँग पनि खुलेर कुरा गरेका छैनन् । प्रोफेसर राजन कुरई कृष्णनले भनेका छन् कि विजयले अब पत्रकारहरूसँग भेटेर राज्यपालको व्यवहारबारे आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्नुपर्छ ।

त्यस्तै, अन्य विश्लेषकहरूका अनुसार राज्यपालले अवरोध सिर्जना गरिरहेका छन् तर टीवीके त्यसको खुलेर विरोध गर्न हिचकिचाइरहेको देखिन्छ । राज्यसभा सांसद कपिल सिब्बलले पनि राज्यपालको आलोचना गर्दै उनी राजनीतिक प्रभावमा काम गरिरहेको आरोप लगाएका छन् । उनका अनुसार राज्यपालले विधेयकहरूलाई अनावश्यक रूपमा रोक्ने गरेको आरोप छ र उनीहरूले सुप्रीम कोर्टका निर्देशन पालना गर्नुपर्ने हुन्छ । यसैबीच कमल हासन लगायत नेताहरूले पनि राज्यपाललाई विजयलाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रित गर्न आग्रह गरेका छन् ।