साउदी : सन् २०२६ को हजयात्राका लागि नेपालबाट पहिलो चरणमा ८१ जना हजयात्री साउदी अरब पुगेका छन् । हिजो ९ मे का दिन जेद्दास्थित किङ अब्दुलअजिज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनीहरूलाई बाणिज्य दूतावास परिवारले स्वागत गरेसँगै यस वर्षको नेपाली हजयात्रा औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ ।
नेपाल हज समितिका अध्यक्ष मोख्तार अहमदको नेतृत्वमा पुगेको पहिलो टोली केवल धार्मिक यात्राको प्रारम्भ मात्र होइन, नेपाल सरकार, हज समिति तथा नेपाली कूटनीतिक नियोगहरूको व्यवस्थापकीय जिम्मेवारीको परीक्षण पनि हो । साउदी अरब सरकारले नेपाललाई यस वर्ष १२०० जनाको हज कोटा उपलब्ध गराएको छ भने ११ जना पदाधिकारीसहित कुल १,२११ नेपाली हजयात्री हजमा सहभागी हुने भएका छन् । हज इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको अत्यन्त महत्वपूर्ण धार्मिक कर्तव्य भएकाले यस यात्रालाई केवल साधारण भ्रमणका रूपमा हेर्न मिल्दैन । यो विश्वास, आस्था, अनुशासन र सेवाको संवेदनशील यात्रा समेत हो ।
हरेक वर्ष लाखौं मुस्लिम धर्मावलम्बीहरू विश्वका विभिन्न मुलुकबाट साउदी अरब पुग्ने गर्दछन् । यस्तो विशाल धार्मिक जमघटमा व्यवस्थापनको चुनौती स्वाभाविक रूपमा जटिल हुन्छ । नेपाल जस्तो सीमित स्रोत साधन भएको मुलुकका लागि आफ्ना नागरिकको सुरक्षित, व्यवस्थित र सम्मानजनक हजयात्रा सुनिश्चित गर्नु ठूलो जिम्मेवारी हो । त्यसैले हज व्यवस्थापनलाई केवल औपचारिक प्रक्रिया पूरा गर्ने कामका रूपमा होइन, राज्यको सेवा क्षमतासँग जोडिएको विषयका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ ।
विगतका केही वर्षहरूमा हजयात्राका क्रममा टिकट व्यवस्थापन, आवास, यातायात, स्वास्थ्य सेवा तथा समन्वयमा विभिन्न गुनासाहरू आउने गरेका थिए। कतिपय हजयात्रीले सूचना अभाव, भाषागत कठिनाइ र आकस्मिक अवस्थाको सामना गर्नुपरेको अनुभव सार्वजनिक गरेका थिए । यस्ता कमजोरीहरूबाट पाठ सिक्दै यस वर्षको व्यवस्थापनलाई अझ प्रभावकारी बनाइनु सकारात्मक संकेत हो । विशेष गरी जेद्दास्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासले सहजीकरण, समन्वय र सहायता सेवामा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नु प्रशंसनीय पक्ष हो ।
हजयात्रा व्यवस्थापनमा पारदर्शिता र उत्तरदायित्व अझ महत्वपूर्ण विषय हो । हज समितिको छनोट प्रक्रिया, शुल्क निर्धारण, सेवा प्रदायकहरूको भूमिका तथा यात्रु सहजीकरणका विषयमा स्पष्टता हुन जरुरी छ । धार्मिक यात्राको नाममा अव्यवस्था, ढिलासुस्ती वा आर्थिक अनियमितताको कुनै पनि आशंका उत्पन्न हुनु हुँदैन । किनकी हज केवल प्रशासनिक कार्यक्रम होइन, लाखौं परिवारको भावनासँग जोडिएको विषय हो साथै, हजयात्री स्वयं पनि जिम्मेवार बन्न आवश्यक छ ।
साउदी अरबको कानुन, स्वास्थ्य मापदण्ड, सुरक्षा निर्देशिका तथा धार्मिक अनुशासनको पालना गर्नु प्रत्येक यात्रुको दायित्व हो भने विशेषगरी अत्यधिक भीड, गर्मी र लामो धार्मिक प्रक्रियाका कारण स्वास्थ्य जोखिम बढ्ने भएकाले सतर्कता अपरिहार्य हुन्छ । नेपाल र साउदी अरबबीचको सम्बन्धमा पनि हजयात्राले विशेष महत्व राख्छ । लाखौं नेपाली रोजगारीका लागि साउदी अरबमा रहेका बेला धार्मिक तथा मानवीय सहकार्यले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप नजिक बनाउने काम गरेको छ । हज व्यवस्थापनमा साउदी सरकार र नेपाली नियोगबीचको समन्वयले यही सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।
हज केवल धार्मिक यात्रा मात्र होइन, राज्यको सेवा क्षमता, व्यवस्थापन दक्षता र नागरिकप्रतिको उत्तरदायित्वको परीक्षा पनि हो । पहिलो टोलीको आगमनसँगै सुरु भएको यस वर्षको हजयात्रा सुरक्षित, व्यवस्थित र सफल बन्नु सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी हो । यदि राज्य संयन्त्र, हज समिति र सम्बन्धित निकायहरूले संवेदनशीलता र पारदर्शितासाथ काम गर्न सके, नेपाली हजयात्रीहरूको यात्रा केवल धार्मिक कर्तव्यमा सीमित नरही राष्ट्रिय गौरवको विषय समेत बन्न सक्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
