धादिङ : संघीय राजधानी काठमाडौंलाई देशका अधिकांश जिल्लासँग जोड्ने पृथ्वी राजमार्ग नेपालको सबैभन्दा व्यस्त र रणनीतिक महत्वको सडक हो। यही सडक हुँदै दैनिक हजारौं यात्रुवाहक र मालवाहक सवारीसाधन गुड्छन् । राजधानीका लागि खाद्यान्न, इन्धन, निर्माण सामग्रीदेखि औद्योगिक उत्पादनसम्म यही मार्ग हुँदै भित्रिन्छन् । तर यति महत्वपूर्ण राजमार्गमा कुनै ठूलो सवारीसाधन बिग्रिए वा दुर्घटनामा परे त्यसलाई तत्काल हटाउने सरकारी हेभी ड्युटी क्रेन वा आधुनिक रिकभरीको भने प्रणाली अभाव छ ।
पृथ्वी राजमार्गमा कुनै बस वा ट्रक बीच सडकमै रोकिए त्यसको प्रत्यक्ष असर सयौं सवारीसाधनमा पर्छ । सडक साँघुरो भएका धेरै स्थानमा एउटा सवारी अड्किँदा दुवैतर्फ लामो जाम लाग्ने गर्छ । सामान्य प्राविधिक खराबी केही समयमै समाधान भए पनि इन्जिन, एक्सल वा ब्रेक जस्ता गम्भीर समस्या भएका सवारीसाधन घण्टौंसम्म सडकमै रहने गरेका छन् । दुर्घटनाका घटनामा त अझ अवस्था जटिल बन्ने गरेको छ ।
यस्तो अवस्थामा बिग्रिएको सवारीलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा हटाउन हेभी ड्युटी क्रेन, रिकभरी ट्रक र अन्य आधुनिक उद्धार उपकरण अपरिहार्य मानिन्छ । तर पृथ्वी राजमार्गमा यस्ता उपकरणको स्थायी व्यवस्था छैन । आवश्यक पर्दा निजी क्षेत्रबाट क्रेन मगाइन्छ, जसका कारण सडक खुलाउन थप समय लाग्ने गरेको सम्बन्धित निकाय स्वयमले बताउने गरेका छन् ।
सबैभन्दा बढी सास्ती चालक र सहचालकले भोगिरहेका छन् । बीच सडकमै सवारी रोकिएपछि उनीहरू अन्य सवारीको जोखिमबीच मर्मतमा जुट्न बाध्य हुन्छन् । चालक विशाल पासवान र ईश्वर फुयाल आवश्यक स्थानमा उद्धार उपकरण राखिए आफूहरू मात्र होइन, सम्पूर्ण यात्रुलाई राहत पुग्ने बताउँछन् । यसको असर आकस्मिक सेवामा पनि उत्तिकै गम्भीर देखिन्छ ।
जाममा फसेका एम्बुलेन्स समयमै अस्पताल पुग्न नसक्दा बिरामीको उपचार प्रभावित हुने गरेको एम्बुलेन्स चालक रविन गुरुङको अनुभव छ । उनी भन्छन्, ‘मिनेटको ढिलाइले पनि बिरामीको ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ ।’ सडकमै मर्मत गर्ने मिस्त्रीहरूको अवस्था पनि कम जोखिमपूर्ण छैन । नवराज कुमार सराफका अनुसार सवारी तान्ने वा सुरक्षित स्थानमा लैजाने उपकरण नहुँदा तीव्र गतिमा गुडिरहेका अन्य सवारीबीच ज्यान जोखिममा राखेर काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ । यसले अर्को दुर्घटनाको सम्भावना समेत बढाउँछ ।
यात्रुहरू भने दुई पक्षमा सुधार आवश्यक रहेको बताउँछन् । पहिलो, प्राविधिक रूपमा कमजोर र जीर्ण सवारीसाधनको नियमित परीक्षण र निगरानी कडा बनाउनु पर्ने । दोस्रो, बिग्रिएका सवारी तत्काल हटाउने आधुनिक उपकरणको व्यवस्था गर्नुपर्ने । प्रकाश श्रेष्ठ र गणेश अधिकारीका अनुसार एउटा सवारी बिग्रिँदा सयौं यात्रुले अनावश्यक दुःख पाउनु राज्यको कमजोरी हो ।
जिल्ला ट्राफिक कार्यालय धादिङ गजुरीका प्रमुख शिशिर थापाका अनुसार विशेषगरी बढी भार बोकेका ट्रक वा ठूला बस बिग्रिँदा हटाउन आवश्यक उपकरणको अभावले ट्राफिक व्यवस्थापन निकै चुनौतीपूर्ण बन्ने गरेको छ । धादिङकी प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मी पाण्डेय गौतमले आवश्यक उद्धार उपकरण व्यवस्थापनका लागि प्रक्रिया अघि बढाइएको बताएकी छन् । पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता रामहरि पोखरेलले पनि हाल निजी क्षेत्रबाट क्रेन भाडामा लिएर काम चलाइएको र दीर्घकालीन समाधानका लागि पहल भइरहेको बताउँछन् ।
पृथ्वी राजमार्ग विस्तारको काम पनि भइरहेको छ । सवारीसाधनको संख्या पनि वर्षेनी बढिरहेको छ । तर सडकको भौतिक पूर्वाधार विस्तारसँगै उद्धार तथा व्यवस्थापन प्रणाली विकास हुन सकेको छैन । एउटा बिग्रिएको सवारीले सयौं यात्रु, एम्बुलेन्स, मालवाहक सवारी र पर्यटकलाई घण्टौं रोकिन बाध्य बनाउने अवस्था अन्त्य गर्न आधुनिक रिकभरी प्रणाली अब विलासिता होइन, अत्यावश्यक पूर्वाधार बनिसकेको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
