नियामकीय लचकताको प्रभाव बैंक नाफामा

काठमाडौं : लामो समय समग्र अर्थतन्त्र चलायमान नभएको भन्दै चौतर्फी प्रभावको गुनासो आएको थियो । तर यतिबेला बैंक तथा वित्तीय संस्थाको गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार भएको कमाइ हेर्दा अर्थतन्त्र चलायमान हुन थालेको बैंकरहरू सुनाउँछन् । 

समग्रमा गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकहरूले ७१ अर्ब ५१ करोड १० लाख रुपैयाँबराबरको कुल नाफा गरेका छन् । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा औसत ४३.३९ प्रतिशत (२१ अर्ब ६३ करोड ९० लाख रुपैयाँ) बढी हो । आर्थिक वर्ष २०८०/८१मा समग्र वाणिज्य बैंकहरूको खुद नाफा ४९ अर्ब ८७ करोड १० लाख रुपैयाँ थियो । 

यद्यपि गत आवको यो कमाइ नियामकीय लचकताका कारण सफल भएको बताउँछन्, नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइराला । माछापुछ«े बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) समेत रहेका अध्यक्ष कोइराला नेपाल राष्ट्र बैंकको लचकता व्यवस्थासँगै यसबीच अलिअलि लिलामी भएका गैरबैंकिङ सम्पत्तिहरू बिक्री भएकाले पनि बैंकको नाफामा सुधार देखिएको प्रस्याउँछन् । ‘यसबीच बैंकहरूमा निस्क्रिय सम्पत्तिहरू (एनपीए)बिक्री गरेर जम्मा भयो । सरकारले ठेकेदारको पैसा असारमा तिरिदियो । यसपछि नउठेका ऋणहरू उठे । नेपाल राष्ट्र बैंकले २ करोड रुपैयाँभन्दा तलका ऋणहरूलाई पुनर्संरचना गर्न दियो । गत वर्षदेखि कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गर्न असल कर्जाको अनुपात झारेर १ प्रतिशतमा ल्याइदिएको थियो,’ उनले अन्नपूर्णसँग भने, ‘नियामकीय रिजर्भ अर्थात् पोर्टफोलियोमा भएकालाई वितरणयोग्य नाफामा फर्काउन सक्ने व्यवस्था गरिदियो । 

यस्ताखालका नियामकीय लचकता र अहिले भएको अलिअलि अर्थतन्त्रको चलायमानका कारणले गर्दा बैंकहरूसँग गैरबैंकिङ सम्पत्तिको सेटलमेन्ट र एनपीए (नन पर्फमिङ एसेस्ट)मा आएको सुधारले गर्दा अहिले बैंकको कमाइ सकारात्मक देखिएको हो ।’ 
यता पूर्वबैंकर पर्शुराम कुँवर भने बैंकहरूको नाफामा भन्दा पनि रिटर्न अन इक्विटी कति छ भन्ने अर्थ राख्ने तर्क गर्छन् । उनका अनुसार खुद नाफा अघिल्लो वर्षको भन्दा बढी देखिए पनि इक्विटीमा प्रतिफल भए अर्थ राख्छ । 

अधिक नाफा कमाउने बैंकमा नबिल, एनआईएमबी र ग्लोबल
समग्रमा गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमाससम्मको वित्तीय विवरण केलाउँदा वर्षभर बढी नाफा कमाउने बैंकमा नबिल बैंक अगाडि छ । अघिल्लो वर्ष पनि सोही बैंक अग्र पंक्तिमा थियो । 

गत वर्ष नबिलले ७ अर्ब १२ करोड ८० रुपैयाँ खुद नाफा गर्न सफल भएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा बैंकले १५.०१ प्रतिशत नाफा बढाएको हो । उक्त नाफा कमाएको नबिलको वितरणयोग्य नाफा भने ४ अर्ब ७७ करोड ३० लाख रुपैयाँ मात्रै रहेको छ । यसैक्रममा नबिल बैंकका नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (डीसीईओ) सुजितकुमार बैंकको नाफामा सुधार भएपनि अझै आफूहरूले सोचेजस्तो हुन नसकेको बताउँछन् । 
यद्यपि बैंकका मुख्य सूचकहरूको स्थिति सन्तोसजनक रहेको उनले जनाए । 

यसैगरी, बढी नाफा गर्ने दोस्रो स्थानमा रहेका नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकले ६ अर्ब ७५ करोड ७० लाख रुपैयाँ कमाएको छ । उक्त बैंकको नाफा अघिल्लो आवको भन्दा ६४.४४ प्रतिशतले बढी हो । उक्त नाफा कमाएको यो बैंकको वितरणयोग्य नाफा भने १ अर्ब १० करोड ४० लाख रुपैयाँले ऋणात्मक छ । यसपछि बढी नाफा कमाउने तेस्रो स्थानमा रहेको ग्लोबल आईएमईले गत आवमा ६ अर्ब २० करोड ५० लाख रुपैयाँ कमायो । यो नाफा अघिल्लो आवको भन्दा १.१० प्रतिशत मात्रै बढी हो । तर सो बैंककोे वितरणयोग्य नाफा भने ५ अर्ब ३७ करोड ९० लाख रुपैयाँ रहेको छ । 

यसपछि क्रमश बढी नाफा गर्नेमा प्रभु बैंकले ५ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ गरेको छ । यसबाहेक ५ अर्बभन्दा कम ४ अर्बमाथि नाफा गर्नेमा एभरेस्ट, कृषि विकास, लक्ष्मी सनराइज र प्राइम बैंक रहेका छन् । यसबाहेक ४ अर्बभन्दा कम ३ अर्ब माथी नाफा गर्नेमा राष्ट्रिय वाणिज्य, नेपाल बैंक, सिद्धार्थ, एनएमबि र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक रहेका छन् । 

त्यस्तै, सानिमा, कुमारी र माछापुछ«े बैंकको नाफा ३ अर्बभन्दा कम २ अर्ब रुपैयाँमाथि रहेको छ । यसबाहेकका बैंकको नाफा २ अर्ब रुपैयाँभन्दा कम छ । यसमा नेपाल एसबीआई, हिमालयन, सिटिजन्स र एनआईसी एसिया बैंक छन् । यसअनुरूप सबैभन्दा कम नाफा कमाउनेमा एनआईसी एसिया बैंक रहेको छ । जसले गत आव १६ करोड २० लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ । 

नाफा वृद्धिदर १६ बैंकको सुधार, ४ बैंकको घट्यो
सञ्चालनमा रहेका धेरै बैंकहरू अर्थात १६ वटा वाणिज्य बैंकहरूले नाफा वृद्धिमा सुधार गरेका छन् । तर ४ बैंकले भने नाफामा फड्को मार्न सकेनन् । गत आवको चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार कुमारी बैंकको नाफा वृद्धिदर सबैभन्दा बढी छ ।  

तथापि यसबीच ४ वाणिज्य बैंकहरूको नाफा भने घटेको छ । जसअनुसार स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक, नेपाल एसबीआई बैंक, सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनल र एनआईसी एसिया बैंक रहेका छन् । यसमध्ये पनि एनआईसी एसिया बैंकको नाफा सबैभन्दा बढी ७६.९७ प्रतिशत घटेको देखिन्छ । 

३ बैंकको निष्क्रिय कर्जा ६ प्रतिशत नाघ्यो
समग्रमा वाणिज्य बैंकमा नाफा बढेको देखिए पनि अझै बैंकहरूको खराब ऋणको भार भने नियन्त्रित हुन सकेको छैन । अघिल्ला वर्षको तुलनामा बर्सेनि खराब कर्जाको आकार बढ्दो छ ।

आव २०८१/८२ को चौथो त्रैमाससम्ममा औसत ४.२२ प्रतिशत पुगेको छ । यद्यपी केही बैंकको नित्रिस्कय कर्जा ७ प्रतिशत माथि गएको अवस्था छ । सबैभन्दा बढी एनपीएल हिमालयन बैंकको ७.२८ प्रतिशत छ ।