जेन–जी आन्दोलनको असर : निर्जीवन बिमामा २० अर्बभन्दा बढीको दाबी

काठमाडौं : नेपालको निर्जीवन बिमा व्यवसायमा गत भदौ २३ र २४ सम्म उत्पन्न असहज परिस्थितिहरूका कारण सिर्जना भएको बिमा दाबीको प्रारम्भिक विवरण १ हजार ९ सय ८४ पुगेको छ ।

नेपाल बिमा प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको भदौ ३१ सम्मको प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार जेन–जी आन्दोलनबाट उक्त संख्यामा परेको क्षति रकम २० अर्ब ७० करोड ३८ लाख १४ हजार ४८२ रुपैयाँबराबर रहेको जानकारी दिएको छ । यो बिमितहरूबाट सञ्चालनमा रहेका १४ निर्जीवन बिमा कम्पनीहरू र अन्य ४ निर्जीवन लघुबिमा कम्पनीमा परेको दाबीको प्रारम्भिक विवरण हो । 

विभिन्न निर्जीव बिमा कम्पनीहरूले ठूलो संख्यामा दाबीहरू दर्ता गरेका छन् । यसमध्ये ७ कम्पनीमा अर्ब रुपैयाँमाथिको दाबी परेको छ भने बाँकीमा अहिलेसम्म अर्बभन्दा कमको दाबी देखिन्छ । जेन–जी प्रदर्शनबाट उत्पन्न असामान्य परिस्थितिका कारण बिमा कम्पनीहरूले ठूलो मात्रामा क्षति दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । बिमा प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म १८ जीवन बिमा कम्पनीमा परेको कुल दाबीमध्ये सबैभन्दा बढी शिखर इन्स्योरेन्समा परेको छ ।

यो कम्पनीमा मात्रै ३ सय ६६ दाबी दर्ता भई २ अर्ब ३९ करोड ४ लाख ७७ हजार रुपैयाँबराबरको रकम दाबी भएको छ । तर, ठूलो दाबी रकम दर्ता गर्ने बिमा कम्पनीहरूमा भने सबैभन्दा बढी दि–ओरियन्टल इन्स्योरेन्स र सिद्धार्थ प्रिमियरमा देखिन्छ । उक्त कम्पनीमा ४० बिमा दाबी पर्दा ५ अर्ब १४ करोड ७९ लाख ६५ हजार रुपैयाँबराबरको रकम दाबी भएको छ । सिद्धार्थ इन्स्योरेन्समा २ सय ५८ संख्यामा दाबी पर्दा ४ अर्ब ९३ करोड २२ लाख ७९ हजार रुपैयाँबराबरको रकम दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने भएको छ । 

यस्तै, प्रारम्भिक विवरणअनुसार शीर्ष दाबीकर्ता कम्पनीहरू (रकमको आधारमा) शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनीमा ३ सय ६६ वटा दाबीका लागि २ अर्ब ३९ करोड ४ लाख ७७ हजार रुपैयाँ रकम दर्ता गरेको छ । आईएमई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स कम्पनीमा २४ दाबीबाट १ अर्ब ५९ करोड ६ लाख ८० हजार रुपैयाँ रकम माग गरिएको छ । यता सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्समा २ सय ३३ दाबीबाट १ अर्ब ४७ करोड ५५ लाख ३१ ह्जार रुपैयाँ रकम माग गरिएको छ । यी शीर्ष पाँच कम्पनीहरूले मात्र कुल दाबी रकमको ठूलो हिस्सा ओगटेका छन् । 

यसबाहेक प्रारम्भिक दाबी विवरण तालिकामा समावेश गरिएकोमा हिमालयन एभरेस्ट इन्स्योरेन्स, नेको इन्स्योरेन्स, सानिमा जीआईसी इन्स्योरेन्स, राष्ट्रिय बिमा कम्पनी, युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स, नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनी, एनएलजी इन्स्योरेन्स कम्पनी, प्रभु इन्स्योरेन्स, र नेसनल इन्स्योरेन्स कम्पनी रहेका छन् ।

यसपछि हिमालयन एभरेस्ट इन्स्योरेन्सको दाबी संख्या १ सय ९६ हुँदा दाबी रकम १ अर्ब १५ करोड ६२ लाख ८२ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । नेको इन्स्योरेन्सको दाबी संख्या ४० हुँदा दाबी रकम १ अर्ब ९ करोड ५३ लाख ६५ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । यसपछि क्रम सानिमा जीआईसी इन्स्योरेन्सको १ सय २९ दाबी संख्यामा ७८ करोड ९३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने यता सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय बिमा कम्पनीको दाबी संख्या १ सय ७२ पुग्दा दाबी रकम ४९ करोड ५१ लाख रुपैयाँबराबरको परेको छ । यस्तै, युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्सको दाबी संख्या १ सय ७० हुँदा दाबी रकमः ४८ करोड ७४ लाख रुपैयाँबराबरको छ । यता एनएलजी इन्स्योरेन्सको दाबी संख्या १ सय ५१ हुँदा दाबी रकम ३८ करोड ५८ लाख २२ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । नेपाल इन्स्योरेन्सको ७९ संख्यामा ४६ करोड ९४ लाख रुपैयाँको दाबी परेको छ ।

यसपछि प्रभु इन्स्योरेन्सको १९ करोड १८ लाख रुपैयाँको ६९ दाबी दर्ता परेको छ भने नेसनल इन्स्योरेन्स कम्पनीको १९ दाबी ६ करोड ७० लाख रुपैयाँबराबरको परेको छ । उक्त विवरणमा ४ माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीहरूमा रकमको आधारमा सबैभन्दा बढी प्रोटेक्टिभ माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीमा ११ करोड ३२ लाख २८ हजार रुपैयाँबराबरको दाबी भुक्तानीको माग भएको छ । जसमा ९ दाबी दर्ता भएका छन् । यसैगरी, स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीमा ६ वटा मात्रै दाबी ६ करोड ७० लाख ७६ हजार रुपैयाँको परेको छ । यसबाहेक नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीको १५ दाबी दर्ता हुँदा ५ करोड ६३ लाख ६० हजार दाबी भुक्तानी गर्नुपरेको छ र ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीमा सबैभन्दा कम दाबी रकम परेको छ । जसमा ८ दाबी दर्ता हुँदा ४ करोड २० लाख रुपैयाँ दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने प्राधिकरणको तथ्यांकमा उल्लेख छ । 

बिमा प्राधिकरणले यो विवरणलाई प्रारम्भिक मात्र भएको बताउँदै आगामी दिनमा विस्तृत अध्ययनपछि थप तथ्यांक सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ । प्राधिकरणका अनुसार असामान्य परिस्थितिबाट प्रभावित बिमितलाई आवश्यक भुक्तानी सुनिश्चित गर्न बिमा कम्पनीहरूलाई आवश्यक निर्देशन दिइएको छ ।