भारत : बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिना सन् २०२४ मा देश छोडेपछि हालसम्म भारतमै बसिरहेकी छन् । गत साता उनले आफू छिट्टै स्वदेश फर्किने बताइन्, त्यसपछि बंगलादेशमा नयाँ राजनीतिक बहस सुरु भएको छ । एकातर्फ बंगलादेशले हसिनाको ढाकामा स्वागत हुने बताएको छ भने अर्कोतर्फ फर्किदा उत्कृष्ट वकिल लिएर आउन सुझाव दिएको छ । यस विषयमा भारतले पनि आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेको छ ।
भारतको विदेश मन्त्रालयले शेख हसिनाको स्वदेश फिर्तीबारे सरकारको अडान सुरुदेखि नै स्पष्ट रहेको र त्यसमा कुनै परिवर्तन नभएको जनाएको छ । मंगलबार आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जयसवालले शेख हसिनाको सुरक्षित फिर्तीका लागि भारत बंगलादेशी अधिकारीहरूसँग सम्पर्कमा छ कि छैन भन्ने प्रश्नको जवाफ दिँदै भने, ‘यस विषयमा हाम्रो दृष्टिकोणमा कुनै परिवर्तन आएको छैन । हस्तान्तरणसम्बन्धी कुनै पनि विषय कानुनी प्रक्रिया अन्तर्गत पर्ने भएकाले त्यसलाई कानुन र निर्धारित नियमअनुसार नै टुंग्याइनेछ ।’
भारतले यसअघि पनि पटक–पटक बंगलादेशबाट आउने कुनै पनि अस्तान्तरणको अनुरोध कानुनी प्रक्रिया अनुसार मात्र विचार गरिनेछ । बंगलादेशले यसअघि पनि धेरै पटक भारतसँग शेख हसिनालाई फिर्ता पठाउन आग्रह गर्दै आएको छ । यस वर्ष तारिक रहमान नेतृत्वको सरकार बनेपछि बंगलादेशका विदेशमन्त्री खलिलुर रहमान भारत पुगेर भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकर समक्ष हसिनालाई फिर्ता पठाउन औपचारिक आग्रह दोहो¥याएका थिए । तर भारतले त्यसबारे कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको थिएन ।
शेख हसिनालाई मृत्युदण्डको फैसला
सन् २०२४ को जुलाई–अगस्टमा बंगलादेशमा विद्यार्थीहरूको नेतृत्वमा शेख हसिना सरकारविरुद्ध व्यापक र हिंसात्मक आन्दोलन भएको थियो । त्यसपछि उनले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिँदै देश छोडेकी थिइन् र त्यसयता भारतमै बस्दै आएकी छन् ।
यसैबीच, बंगलादेशको एक विशेष न्यायाधिकरणले प्रदर्शनकारीमाथि कथित हिंसात्मक कारबाही गर्न आदेश दिएको आरोपमा सन् २०२५ को नोभेम्बरमा हसिनालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको थियो । अन्य विभिन्न मुद्दामा पनि उनलाई लामो कारावासको सजाय सुनाइएको छ । बंगलादेश सरकारले हसिनाले स्वदेश फर्केर कानुनी प्रक्रियाको सामना गर्नुपर्ने बताउँदै आएको छ ।
स्वदेश फर्किने घोषणा
हालै एक अन्तर्वार्तामा शेख हसिनाले आफू जुनसुकै परिस्थितिमा पनि बंगलादेश फर्किने घोषणा गरेकी छन् । उनले स्वदेश फर्किएपछि अदालतमा आत्मसमर्पण गर्न तयार रहेको पनि बताइन् । स्वदेश फिर्ती र अदालतमा आत्मसमर्पणबारे उनले पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा यस्तो अभिव्यक्ति दिएकी हुन् । रोयटर्ससँगको अन्तर्वार्तामा उनले आफू र प्रतिबन्धित आवामी लिगका केही नेताहरू डिसेम्बरतिर बंगलादेश फर्केर अदालतमा आत्मसमर्पण गर्ने योजना रहेको बताइन् ।
भारत र बंगलादेशबीच आफूलाई फिर्ता पठाउने विषयमा भइरहेको कूटनीतिक प्रयासबारे बोल्दै हसिनाले भनिन्, ‘ढाकाका अधिकारीहरू मलाई फिर्ता लैजान चाहन्छन् र भारतलाई बारम्बार पत्र पठाइरहेका छन् । तर त्यसको आवश्यकता छैन, म आफैं फर्किनेछु ।’ उनले बंगलादेश फर्किने बित्तिकै आफूलाई पक्राउ गर्न सकिने, यहाँसम्म कि हत्या पनि हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरिन् ।
तर त्यसका बाबजुद पनि स्वदेश फर्किने आफ्नो निर्णय नबदल्ने बताइन् । उनले भनिन्, ‘उनीहरूले मलाई फर्किने बित्तिकै गिरफ्तार गर्न सक्छन्, यहाँसम्म कि मार्न पनि सक्छन् । त्यसपछि पनि म फर्किनै पर्छ । मेरो पार्टीका कार्यकर्तामाथि दमन भइरहेको छ । यदि मृत्यु नै लेखिएको छ भने, म आफ्नै जन्मभूमिमा मर्न चाहन्छु-जहाँ मेरा बुबाआमा समाधिस्थ छन् र जहाँ उनीहरूको रगत बगेको थियो ।’
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
