काठमाडौं : एक कारखाना, जहाँ हरेक हप्ता लाखौँ राम्रो लामखुट्टे उत्पादन गर्छ। ब्राजिलले कुरिटिबामा विश्वको सबैभन्दा ठुलो ʻलामखुट्टे बायोफ्याक्ट्रीʼ खोलेको छ। यसले डेंगु जस्ता खतरनाक रोगसँग लड्न वोल्बाचिया ब्याक्टेरियाबाट संक्रमित लामखुट्टे उत्पादन गर्छ। यो कारखानाले १ करोड ४० लाख मानिसलाई डेंगु, जिका र चिकनगुनियाबाट बचाउनेछ। यो एउटा अच्चमको तरिका हो, जहाँ शत्रुलाई मित्रमा परिणत गर्छ।
किन बनाइयो ʻलामखुट्टे कारखानाʼ ?
डेंगुलाई ʻब्रेकबोन फिभरʼ पनि भनिन्छ। किनभने यसले हड्डी भाँचिएको जस्तो पीडा दिन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार हरेक वर्ष लाखौँ मानिसहरू संक्रमित हुन्छन्। २०२४ ब्राजिलमा सबैभन्दा खराब वर्ष थियो। यो वर्ष यहाँ ६५ लाखमा डेंगु संक्रमित भयो भने ६,२९७ जनाको यसबाट मृत्यु भयो। यो एडिस एजिप्टाई लामखुट्टेबाट फैलिएको हो। कीटनाशक स्प्रे जस्ता परम्परागत विधिहरूले काम गरेका छैनन्। त्यसैले २०१४ मा विश्व लामखुट्टे कार्यक्रम (डब्लुएमपी)ले वोल्बाचिया विधि प्रस्तुत गर्यो।
वोल्बाचिया ६० प्रतिशतभन्दा बढी कीरामा पाइने प्राकृतिक रूपमा हुने ब्याक्टेरिया हो। यसले लामखुट्टे भित्र भाइरसको संख्या बढ्नबाट रोक्छ। कारखानामा हुर्केका संक्रमित लामखुट्टेलाई खुला ठाउँमा छोडिन्छ। यीनीहरू जंगली लामखुट्टेसँग मिलन गर्छन् र ब्याक्टेरियालाई अर्को पुस्तामा सार्छन्।
ब्राजिलको स्वास्थ्य मन्त्रालयले ८ सहरमा ५० लाख मानिसलाई खोप लगाइसकेको छ। निटेरोई सहरमा डेंगुका घटना ६९ प्रतिशतले घटेका छन्।
संसारको सबैभन्दा ठुलो लामखुट्टे कारखाना
जुलाई १९ मा क्युरिटिबामा खोलिएको यो कारखाना डब्लुएमपी, ओस्वाल्डो क्रुज फाउन्डेसन (फियोक्रुज) र पाराना इन्स्टिच्युट अफ मोलेक्युलर बायोलोजिजको संयुक्त परियोजना हो। ३,५०० वर्ग मिटर क्षेत्रमा सत्तरी कर्मचारी काम गर्छन्। प्रत्येक हप्ता १० करोड लामखुट्टेका अण्डा उत्पादन हुन्छन्। सीईओ लुसियानो मोरेराले प्रत्येक ६ महिनामा यसबाट ७० लाख जीवन बचाउने सकिने बताए।
कारखानामा रहेका स्वचालित मेसिनले अण्डालाई संक्रमित गर्छन्। त्यसपछि तिनीहरूलाई विशेष सवारी साधनबाट डेंगु हटस्पटमा छोडिन्छ। बटन थिच्ने बित्तिकै लामखुट्टे उडेर जान्छ। उत्पादन प्रबन्धक एन्टोनियो ब्रान्डाओले वोल्बाचिया केवल कीरा कोषमा बाँच्ने बताए। लामखुट्टे मरेमा ब्याक्टेरिया पनि मर्छ। यो पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेको र शताब्दीयौंदेखि प्रकृतिमा अवस्थित रहेकाले मानिसमा कुनै प्रभाव नरहेको बताए।
ब्राजिलको जित : आशाको किरण
२०२५ सम्ममा डेंगुका बिरामी ३० लाख पुग्ने अनुमान गरिएको छ। तर यो कारखानाले आशा जगाएको छ। स्वास्थ्यमन्त्री अलेक्जान्ड्रे पाडिल्हाले ब्राजिलको बायोटेक्नोलोजी नेतृत्व देखिएको बताए। सवारी साधनहरूले हटस्पटमा लामखुट्टे छोड्ने र डेंगु बिस्तारै गायब हुने उनको विश्वास छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
