'माटो' ले रोक्यो रास्वपाको दुई तिहाइ, सूर्य छेकियो, रुखलाई धक्का

काठमाडौं : फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मत परिणाम अनुसार हर्कराज राई (साम्पाङ) नेतृत्वको श्रम सँस्कृति पार्टीले राष्ट्रिय राजनीतिमा शानदार ‘इन्ट्री’ मारेको छ ।

पार्टी दर्ताको पाँच महिनामै माटो चुनाव चिन्हको श्रम सँस्कृति पार्टीले प्रत्यक्षतर्फ तीन सिट जित्दै आफूलाई राष्ट्रिय दलको मान्यता दिलाउन सफल भएको छ । तीन सांसदलाई चुनाव जिताउँदै समानुपातिकतर्फ तीन लाख ८५ हजार ८५६ मत ल्याएको श्रम सँस्कृतिले आफूलाई राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त दलका रुपमा दर्ज मात्र गरेन, पुराना दलको किल्ला र गढ भत्काउँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)लाई दुई तिहाइ पुर्‍याउन बाधक पनि बन्यो। 

श्रम सँस्कृति अब संसदको पाँचौं ठूलो दल बनिसकेको छ । माटोले समानुपातिकतर्फ चार सिट पक्का गरिसकेको पनि छ । यससँगै प्रतिनिधिसभामा श्रम संस्कृतिका सात सांसद हुने निश्चित भएको छ । छोटो समयमै पूर्वबाट ‘माटो’ को उदयले कांग्रेस–एमालेका दशकौंका गढ र किल्ला मात्र भत्किएनन्, दुई तिहाइको सरकार बनाउने रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ नेता बालेन (बालेन्द्र) शाहको सपनामा समेत ‘तुषारापात’ ल्याई दिए । छोटो अवधिमै श्रम सँस्कृति नयाँ राष्ट्रिय दल बन्दै संसद प्रवेश गरेपछि यो पार्टी राजनीतिक वृत्तमा चासोको विषय बनेको छ । 

प्रतिनिधिसभामा सबैभन्दा ठूलो दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी बनेको छ । प्रत्यक्षतर्फ १२५ सिट जित्दै उक्त दल पहिलो बनेको हो । १८ सिटसहित कांग्रेस दोस्रो ठूलो दल बनेको छ । प्रत्यक्षमा ९ सिट जितेर एमाले तेस्रो र ८ सिट जितेर नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) चौंथो बनेका छन् । श्रम संस्कृति पार्टी पाँचौं राष्ट्रिय दलका रूपमा उभिँदा एक सिट जितेको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी समानुपातिकमा ‘थ्रेसहोल्ड’ कटाउँदै छैटौं दल बनेको छ ।

श्रम संस्कृति पार्टी गत असोज महिनामा मात्रै खुलेको हो । अध्यक्ष हर्कराज राईले असोजको अन्तिम साता निर्वाचन आयोगमा दल दर्ताका लागि निवेदन दिएका थिए । आयोगले कात्तिक १६ गते औपचारिक रूपमा दर्ता गर्दै प्रमाणपत्र प्रदान गरेको थियो । गत भदौ २३ र २४ को ‘जेनजी आन्दोलन’ पछि धरानका तत्कालीन मेयर राई प्रधानमन्त्रीको आकांक्षासहित काठमाडौं आएका थिए । तर, प्रधानमन्त्री नबनेपछि आक्रोशित उनले आफ्नै नेतृत्वमा पार्टी खोले । 

बहुमत ल्याएर सरकार गठन गर्ने र आफू प्रधानमन्त्री बन्ने दावी गर्दै उनले चुनावमा भोट मागे । श्रम संस्कृति पार्टीले देशभर १०९ स्थानमा उम्मेदवारी दिएको थियो । तीमध्ये तीन जनाले प्रत्यक्षतर्फ विजय हासिल गरेका छन् । अध्यक्ष राई सुनसरी–१ बाट निर्वाचित भए । त्यस्तै पार्टीका महासचिव आरएन राई खोटाङबाट र नेता ध्रुव राई भोजपुरबाट निर्वाचित भए ।

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणाम र माटोको उदयले कोशी प्रदेशको परम्परागत राजनीतिक समीकरण उल्टिएको छ  । कोशी प्रदेशका १४ जिल्लामा २८ वटा निर्वाचन क्षेत्र छन् । २०७९ सालको निर्वाचनमा कोशी प्रदेशमा नेकपा एमालेले १३ सिट जितेको थियो । नेपाली कांग्रेस ९ क्षेत्रमा विजयी हुँदा नेकपाले ३ क्षेत्र जितेको थियो । जसपा नेपाल, राप्रपा र स्वतन्त्र उम्मेदवारले १–१ क्षेत्र जितेका थिए ।

यस पटक पटक १७ क्षेत्रमा रास्वपा उम्मेदवार विजयी भएका छन् । श्रम संस्कृति पार्टी तीन क्षेत्रमा विजयी हुँदा  नेकपा एमाले र नेपाली कांग्रेस ४–४ वटा क्षेत्र जितेका छन् । २०७९ सालमा तीन क्षेत्र जितेको नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (तत्कालीन नेकपा माओवादी केन्द्र) यो पटक कोशी प्रदेशको एउटा क्षेत्र बाहेक सबै क्षेत्रमा निकटतम प्रतिष्पर्धी समेत हुन सकेन ।

कहाँ को विजयी ?
कोशी प्रदेशमा भर्खरै मात्र उदाएको रास्वपाले झापा, मोरङ र उदयपुर जिल्लामा ‘क्लिन स्विप’ गर्‍यो । सुनसरीमा भने श्रम संस्कृति पार्टीले एक क्षेत्र आफ्नो बनायो । झापा–१ बाट रास्वपा उम्मेदवार निशा डाँगी विजेता बनिन् । २ बाट इन्दिरा राना विजयी हुँदा ४ मा शम्भुप्रसाद ढकालले जिते ।

झापा क्षेत्र नम्बर–५ बाट बालेन्द्र शाह (बालेन) विजयी भए । विजयी बालेनले ६८ हजार ३४८ मत ल्याउँदा मुख्य प्रतिष्पर्धी पूर्व प्रधानमन्त्री समेत रहेका एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले १८ हजार ७३४ मत पाए । यो क्षेत्रमा २०७९ सालमा नेकपा एमाले अध्यक्ष ओली विजयी भएका थिए ।

झापाकै क्षेत्र नम्बर–४ बाट विजयी रास्वपाका ढकालले ४३ हजार ६३१ मत पाए । उनका निकटतम प्रतिष्पर्धी नेकपा एमालेका लालप्रसाद साँवा लिम्बूले ११ हजार ९८६ मत पाए । यो क्षेत्रबाट २०७९ सालमा एमाले उम्मेदवार साँवा विजयी भएका थिए । पछिल्लो समय कोशी प्रदेशमा उदाएको रास्वपाले झापा, मोरङ र उदयपुर जिल्लामा ‘क्लिन स्विप’ गर्‍यो । सुनसरीमा भने श्रम संस्कृति पार्टी एक क्षेत्र जित्यो ।

क्षेत्र नम्बर ३ मा रास्वपाकै प्रकाश पाठक ३८ हजार ६७४ मतसहित विजयी भए । यो क्षेत्र २०७९ सालमा राप्रपा अध्यक्ष राजेन्द्रप्रसाद लिङ्देनले जितेका थिए । क्षेत्र नम्बर २ मा बाट राना ६० हजार ११० मतसहित विजयी भइन् । २०७९ सालको निर्वाचनमा विजयी भएका एमाले नेता देवराज घिमिरेले यो पटक जम्मा ११ हजार ३६८ मत मात्र पाए ।

क्षेत्र नम्बर–१ मा  निशा डाँगी ४५ हजार ६८० मतसहित विजयी हुँदा कांग्रेसका केशवराज पाण्डेले १० हजार ५५० मत ल्याए । यो क्षेत्रबाट २०७९ सालमा कांग्रेसका विश्वप्रकाश शर्मा विजयी भएका थिए । मोरङमा पनि रास्वपाले ‘क्लिन स्विप’ ग¥यो । मोरङ–१ बाट यज्ञमणी न्यौपाने, २ बाट कृष्ण कार्की, ३ बाट गणेश कार्की, ४ बाट सन्तोष राजवंशी, ५ बाट आशा झा र क्षेत्र नम्बर ६ बाट रुविना आचार्य विजयी भइन्

मोरङ–६ बाट रुविना आचार्य ५५ हजार ५१३ मतसहित विजयी हुँदा कांग्रेस नेता शेखर कोइरालाले १२ हजार ८५० मत मात्रै पाए । २०७९ सालको निर्वाचनमा कोइराला नै यो क्षेत्रबाट विजयी भएका थिए । क्षेत्र नम्बर ५ मा आशा झा ३० हजार ४३४ मतसहित विजय भइन् ।

निकटतम प्रतिष्पर्धी कांग्रेस उम्मेदवार फूलकुमार लालवानीले ९ हजार ४१५ मत पाए । २०७९ सालको निर्वाचनमा यो क्षेत्रबाट स्वतन्त्र उम्मेदवार योगेन्द्र मण्डल विजयी भएका थिए । मोरङ–४ मा पनि रास्वपा उम्मेदवार सन्तोष राजवंशी विजयी भए ।

उनले ४० हजार ८३३ मत ल्याउँदा कांग्रेस महामन्त्री गुरुराज घिमिरेले १२ हजार ८१८ मत प्राप्त गरे । यो क्षेत्रबाट २०७९ मा नेकपाका अमनलाल मोदीले बाजी मारेका थिए । क्षेत्र नम्बर–३ मा रास्वपाका गणेश कार्की ३६ हजार ९२४ मतसहित विजयी हुँदा निकटतम प्रतिष्पर्धी कांग्रेस उम्मेदवार सुनिल शर्माले २४ हजार ३५४ मत पाए । २०७९ को निर्वाचनमा शर्मा यो क्षेत्रबाट विजयी भएका थिए ।

क्षेत्र नम्बर २ मा कृष्णकुमार कार्की विजयी भए । कार्कीले ४० हजार ९२४ मत ल्याउँदा निकटतम प्रतिष्पर्धी एमाले उम्मेदवार दिलिपकुमार अग्रवाल १५ हजार ६२४ मतमा खुम्चिए । यो क्षेत्र २०७९ को निर्वाचन एमालेका ऋषिकेश पोखरेलले जितेका थिए । मोरङ–१ मा रास्वपाकै यज्ञमणि न्यौपाने २७ हजार ३६७ मतसहित निर्वाचित भए ।

निकटतम प्रतिस्पर्धी श्रम संस्कृति पार्टी उम्मेदवार शान्ती पाख्रिन लामाले १७ हजार ५२२ मत प्राप्त गरिन् । २०७९ को निर्वाचनमा कांग्रेस नेता डिगबहादुर लिम्बु विजयी भएका थिए । सुनसरीको चार वटा क्षेत्रमध्ये तीन क्षेत्र रास्वपाले जितेको छ भने एउटामा श्रम संस्कृति पार्टी विजयी भएको छ ।

क्षेत्र नम्बर १ मा श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्कराज राई ३५ हजार ७४१ मतसहित विजयी हुँदा दोस्रो भएकी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी उम्मेदवार गोमा तामाङको २७ हजार २४९ मत पाइन् । यो क्षेत्रबाट २०७९ को निर्वाचनमा जनता समाजवादी पार्टीका उम्मेदवार अशोक राई विजयी भएका थिए ।

सुनसरी क्षेत्र नम्बर २ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी उम्मेदवार लालविक्रम थापा निर्वाचित भए । थापाले ५७ हजार ३४८ मत ल्याउँदा निकटतम प्रतिष्पर्धी कांग्रेस उम्मेदवार राजीव कोइरालाले १६ हजार ७१ मत प्राप्त गरे । २०७९ को निर्वाचनमा यो क्षेत्र नेकपा एमालेका भीम आचार्यले जितेका थिए । 

क्षेत्र नम्बर ३ मा पनि रास्वपाकै अशोककुमार चौधरी विजयी भए । यसअघि उनी समानुपातिक सांसद थिए । यो पटक ४७ हजार ४२१ मतसहित निर्वाचित हुँदा निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका विजयकुमार गच्छदारले २० हजार ५०१ मत पाए । २०७९ सालको निर्वाचनमा यो क्षेत्रबाट एमाले उम्मेदवार भगवती चौधरी निर्वाचित भएकी थिइन् ।

२०७९ सालको निर्वाचनमा सुनसरी क्षेत्र नम्बर ४ बाट विजयी भएका कांग्रेस नेता ज्ञानेन्द्र कार्की राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी उम्मेदवार दीपककुमार साहसँग पराजित भए । ४२ हजार ७७१ मतसहित साह निर्वाचित हुँदा कार्कीले १६ हजार ५८७ मत पाए ।

दुई निर्वाचन क्षेत्र रहेको उदयपुर जिल्ला पनि रास्वपाले ‘क्लिन स्विप’ गर्‍यो । क्षेत्र नम्बर १ मा रास्वपाका पारसमणि गेलाल ३० हजार ५९० मतसहित निर्वाचित भए हुँदा निकटतम प्रतिष्पर्धी श्रम संस्कृति पार्टीका राजेशकुमार राईले ११ हजार ६०६ मत पाए । यसअघि कांग्रेस नेता डा. नारायण खड्का निर्वाचित भएका थिए ।

क्षेत्र नम्बर २ मा रास्वपाका सूर्यबहादुर तामाङ्ग विजयी भए । अघिल्लो निर्वाचनमा एमालेका अम्बरबहादुर रायमाझीले जितेका थिए । रास्वपाले ओखलढुंगामा पनि जित हात पार्‍यो । २०७९ को निर्वाचन कांग्रेसका नेता रामहरि खतिवाडाले जितेको ओखलढुंगामा यस पटक रास्वपाका विश्वराज पोखरेल विजयी भए । पोखरेलले १३ हजार ९५३ मत ल्याउँदा कांग्रेसका उम्मेदवार कुमार लुईंटेलले १३ हजार ९४८ मत पाए ।

दुई निर्वाचन क्षेत्र रहेको इलाममा कांग्रेस र एमालेबाट युवा नेताले एक–एक सिट जिते । इलाम–१ मा कांग्रेसका निश्कल राई १४ हजार ५४३ मतसहित निर्वाचन भए । निकटतम प्रतिष्पर्धी श्रम संस्कृति पार्टीका उम्मेदवार विनोद नेम्वाङ लिम्बूले १३ हजार ६३२ मत पाए । २०७९ मा यो क्षेत्रबाट एमाले उम्मेदवार महेश बस्नेत विजयी भएका थिए । यो क्षेत्र तीन दकश भन्दा बढी समयदेखि कम्युनिष्टको दह«ो किल्लाका रुपमा चिनिएको थियो ।

क्षेत्र नम्बर–२ मा एमाले सुहाङ नेम्वाङ फेरि निर्वाचित भए । २०८१ को उपनिर्वाचन जितेका नेम्वाङले यो पटक २२ हजार ४२६ मत ल्याए। निकटतम बनेका नेपाली कांग्रेसका भेषराज आचार्यले १४ हजार ६५० मत पाए । पाँचथरमा कांग्रेसका नरेन्द्रकुमार केरुङ निर्वाचित भएका छन् । केरुङले १७ हजार २३३ मतसहित विजयी हुँदा श्रम संस्कृति पार्टीका उम्मेदवार हस्तराज शेर्माले १४ हजार ७३४ मत पाए ।

धनकुटामा एमाले नेता राजेन्द्र राई दोहोरिए । २०७९ को निर्वाचनमा जितेका उनी यो पटक पनि १८ हजार १३२ मतसहित विजयी भए । दोस्रो कांग्रेसका दिनेश राईले १४ हजार २५७ मत पाए । भोजपुरमा माटोका ध्रुवराज राई विजयी भए ।

१६ हजार ६६३ मतसहित राई विजयी हुँदा नेकपा एमाले उम्मेदवार शेरधन राईले १४ हजार ७५० मत पाए । यो क्षेत्रमा २०७९ सालमा तत्कालीन माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार सुदन किराती विजयी भएका थिए । भोजपुर पनि कम्युनिष्टको पुरानो किल्ला हो ।

खोटाङमा श्रम संस्कृति पार्टीका उम्मेदवार आरेन राई १६ हजार ६१२ मतसहित विजयी भए । नेकपा एमालेका देवविक्रम राईले १२ हजार ७१४ मत ल्याए । २०७९ सालमा यो क्षेत्रबाट नेकपा उम्मेदवार रामकुमार राई विजयी भएका थिए । तेह्रथुममा कांग्रेस उम्मेदवार सन्तोष सुब्बा निर्वाचित भए ।

११ हजार ५६१ मतसहित सुब्बा निर्वाचित हुँदा नेकपा एमाले उम्मेदवार भानुभक्त ढकाल १० हजार ६८२ मतसहित दोस्रो भए । २०७९ को निर्वाचनमा यो क्षेत्रबाट कांग्रेस नेतृ सीता गुरुङ विजयी भएकी थिइन् । सोलुखुम्बुमा कांग्रेस उम्मेदवार प्रकाशसिंह कार्की १३ हजार १६६ मतसहित विजयी हुँदा मुख्य प्रतिष्पर्धी नेकपाका असीम राईले ९ हजार ४१४ मत पाए ।

२०७९ को निर्वाचनमा यो क्षेत्रबाट एमालेका मानवीर राई निर्वाचित भएका थिए । ताप्लेजुङमा एमाले उम्मेदवार क्षितिज थेबे १३ हजार ९६२ मतका साथ विजयी भए । निकटतम प्रतिष्पर्धी कांग्रेसका गजेन्द्रप्रसाद तुम्याङ लिम्बूले ११ हजार ७११ मत ल्याए । २०७९ सालमा यो क्षेत्रबाट एमाले नेता योगेश भट्टराई विजयी भएका थिए ।

संखुवासभामा एमालेका अर्जुनकुमार कार्की निर्वाचित भए । २०७९ सालमा कांग्रेसका दीपक खड्काले जितेको यो जिल्लामा कार्कीले १५ हजार ६३६ मत ल्याए । रास्वपा उम्मेदवार मिङ्मा शेर्पाले १५ हजार मत पाए ।

समानुपातिकमा कसको मत कति ? 
कोशी प्रदेशमा समानुपातिकतर्फ पनि रास्वपा नै पहिलो बनेको छ । समानुपातिकतर्फ रास्वपाले ८ लाख ३६ हजार ७६८ मत प्राप्त गर्दा दोस्रो रहेको नेपाली काग्रेसले २ लाख ७८ हजार ७०७ मत प्राप्त गरेको छ । तेस्रो भएको नेकपा एमालेले २ लाख ७७ हजार ३०१ मत प्राप्त गरेको छ ।

श्रम संस्कृति पार्टी २ लाख ७४ हजार ७२४ मतसहित चौंथो हुँदा नेकपाले एक लाख मत कटाउन सकेन । नेकपाले कोशी प्रदेशमा ९३ हजार ३९ मत प्राप्त गर्दा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले ६१ हजार ९०० मत पाएको छ ।