जेनजी आन्दोलनमा आगजनी र लुटपाटमा संलग्न १०५ जनामाथि के हुँदैछ कारबाही ?

परासी : नवलपरासीमा गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा  भएका आगजनी, तोडफोड तथा लुटपाटका घटनामा संलग्न भएको अभियोगमा प्रहरीले एक सय ५ जनामाथि मुद्दा चलाएको छ । त्यसरी मुद्दा चलाइएकामाथि पक्राउ पुर्जी जारी गरे पनि प्रहरी, प्रशासन उनीहरुसँगै बैठक बस्ने गरेको आरोप समेत लाग्न थालेको छ । प्रहरीले उनीहरुलाई फरार सूचीमा राखेको छ । 

घटनामा संलग्न भएको आरोपमा सुरुवाती चरणमा २२ जना पक्राउ परेका थिए । भिडियो फुटेजसहित ठोस प्रमाण फेला परेको भन्दै प्रहरीले एक चिकित्सकसहित बर्दघाटका १३ र सुनवलका ३ जनामाथि मुद्दा चलाइएको थियो । उनीहरु सबैलाई जनही ६० हजारका दरले धरौटी जम्मा गर्न लगाई आफन्तहरुले हाजिर गराउने शर्तमा छाडिएको थियो । त्यसको केही समयपछि विभिन्न स्थानबाट क्रमशः जाहेरी दर्ता हुँदै गएपछि थप व्यक्तिविरुद्ध पनि मुद्दा चलाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

अहिलेसम्म एक सय ५ जनामाथि अदालतमा मुद्दा दर्ता गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) सोमनाथ ढकालले जानकारी दिए । उनीहरुमाथि आपराधिक उपद्रव (आगो लगाएको), संगठित र अन्य कसुरमा मुद्दा चलाइएको छ । देशभर जेनजी आन्दोलन घटनामा संलग्न भएकामध्ये मुद्दा चलाउने नवलपरासी प्रहरी पहिलो थियो उनीहरु पक्राउ परेपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारी र प्रहरी प्रमुखलाई आफूहरु जेनजी अगुवाभन्दै तत्काल छाड्न चेतावनीसहित दबाब बढेको थियो । स्रोतका अनुसार तत्कालीन गृहमन्त्रीको दबाबमा प्रहरीले १४ जनालाई छाडिएको हो ।  

यसैबीच आठ महिनादेखि अदालतमा विचाराधीन उक्त मुद्दाको आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अघि बढेको अदालतले जनाएको छ । सात वटै पालिकामा भएको घटनामा संलग्नको छुट्टाछुट्टै जाहेरी परेको छ । विभिन्न मितिमा दर्ता भएको मुद्दाका आधारमा केहीलाई ३५ दिने सूचनामार्फत हाजिर हुन पत्राचार गरिएको र केहीको हदम्याद सकिएकाले पक्राउ पुर्जी जारी भएको अदालतका शाखा अधिकृत सूचना अधिकारी भोजराज खनालले जानकारी दिए । अदालतबाट आएको पक्राउ पुर्जी मातहतका कार्यालयमा पठाई खोजी कार्य गरिरहेको   इन्स्पेक्टर ढकालले बताए । 

सुनवलमा आगजनी गरेको अभियोगमा अदालतले दुई जनालाई जनही एक लाख र एक लाख पचास हजार धरौटी लिइ छाडेको छ । ‘अदालतको सम्पर्कमा आएका केहीको बयान लिइ धरौटीमा छाडिएको छ । सम्पर्कमा नआउनेलाई पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको छ’ अदालतका शाखा अधिकृत खनालले भने । बयानमा आएकामध्ये अहिलेसम्म कसैलाई पनि थुनामा पठाइएको छैन । कहिलेसम्म मुद्दाको किनारा लाग्छ ? भन्ने जिज्ञासामा खनालले सामान्य प्रकृतिका मुद्दा ६ महिनाभित्र र अरुको हकमा एक वर्षभित्र टुङ्गयाउने अभ्यास रहेको बताए ।  

‘पक्राउ पुर्जी जारी गरेकासँग सीडीओ र एसपीको बैठक’ 
अदालतले पक्राउ पुर्जी जारी गरेका अभियुक्तसँग प्रहरी, प्रशासनसँगै बसेर बैठक बस्ने गरेको आरोप लगाइएको छ । प्रतापपुर गाउँपालिका अध्यक्ष उमेशचन्द्र यादवले आन्दोलनका क्रममा आगजनी, लुटपाट मच्चाएका व्यक्ति उपर मुद्दा दिइएको र उनीहरु विरुद्ध अदालतमार्फत पक्राउ पुर्जी जारी गरे पनि प्रहरी र प्रशासनसँगै बसेर बैठक बस्ने गरेको आरोप लगाए ।  

आन्दोलनका क्रममा यादवको दुई वटा घरमा आगजनी गरिएको थियो । ‘अभियुक्तहरु विरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी छ । तिनै व्यक्तिसँग बसेर सीडीओ र एसपी बैठक बस्छन् । प्रशासन के भएको हो, कानुनी राज्य छैन ?’ यादवले आइतबार छुट्टै विषयमा राखेको पत्रकार सम्मेलनमा आन्दोलनको प्रसङ्ग निकाल्दै भने । उनले केही नेताहरुले आन्दोलनका क्रममा जलाइएका घर बनाउन आगजनीमा संलग्न व्यक्तिसँगै पैसा लिएको र मुद्दा फिर्ता लिएको समेत आरोप लगाए ।  

हाजिर नभए के हुन्छ ?
अदालतले तोकेको म्यादभित्र प्रतिवादी उपस्थित नभए पक्राउ पुर्जी जारी गरिने कानुनी व्यवस्था रहेको छ । त्यसरी पनि उपस्थिति गराउन नसके मुलुकी फौजदारी कार्यविधिसंहिताको ७४ को दफा ९८ बमोजिम उनीहरुको मुद्दा मुतलबीमा राख्ने गरिन्छ । तीन वर्षसम्म पनि नआए घर जग्गा रोक्कासहित ‘मुतलबी’ मा राखिने अदालतले जनाएको छ । तीन वर्षसम्म पनि प्रतिवादी सम्पर्कमा नआए घरजग्गा रोक्का राखी मुद्दा जगाइने तथा कसुर प्रमाणित भए कानुनबमोजिक कारबाही प्रक्रिया अघि बढ्ने सूचना अधिकारी खनालले बताए ।  

आन्दोलनका क्रममा जिल्लाका स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, पार्टीका नेता, तत्कालीन सांसदका निजी सम्पत्तिमा आगजनी, तोडफोड तथा लुटपाट भएको प्रहरीले जनाएको छ ।  प्रदर्शनका क्रममा जिल्लामा सरकारी, निजीसहित ६३ भन्दा बढी आगजनी र तोडफोडका घटना भएका थिए । तोडफोड र आगजनीबाट कुल २७ करोड बढीको क्षति भएको छ । जसमा १६ करोड बढी व्यक्तिका निजी सम्पत्ति ध्वस्त भएका छन् । राजनीतिक दलसहित संघ संस्थाको ५२ लाख बढीको क्षति भएको छ भने १० करोड बढीको सरकारी सम्पत्ति ध्वस्त भएको तथ्याङ्क छ । सबैभन्दा बढी क्षेत्र नम्बर १ का जनप्रतिनिधि र नेताका निजी सम्पत्तिमा आगजनी गरिएको थियो ।