खामेनी ‘हत्या मिसन’ का सबै विवरण : कहिले, कहाँ, कसरी बनाइयो निशाना ?

इरान : इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको हत्या आधी रातमा होइन, दिनको उज्यालोमै गरिएको थियो । अमेरिका र इजरायलले केही घण्टा अघि मात्र प्राप्त भएको महत्वपूर्ण गुप्तचर सूचनाको फाइदा उठाउँदै खामेनीमाथि कारवाहीको निर्णय गरेका थिए। 

महिनौंदेखि उनीहरू यस्तै अवसरको खोजीमा थिए, जब इरानका शीर्ष नेता र अधिकारीहरू एकै ठाउँमा भेला हुनेछन् । उनीहरूलाई जानकारी थियो कि इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनी शनिबार बिहान केन्द्रीय तेहरानस्थित एक कम्पाउण्डमा उपस्थित रहने छन् । त्यस समयमा उनीसँग भेट गरिरहेका अन्य उच्च सैन्य तथा गुप्तचर अधिकारीहरूको स्थानबारे पनि जानकारी थियो ।
खामेनीलाई ट्रयाक गरिँदै थियो

मार–ए–लागोमा ट्रम्प र उनको टोलीले अस्थायी ‘वार रुम’ बाट घटनाक्रमको निगरानी गरेका थिए । अमेरिका र इजरायल महिनौंदेखि खामेनीको आवतजावत ट्रयाक गरिरहेका थिए । उनीहरूले प्रयोग गरेका तरिकाहरू गोप्य छन्, यद्यपि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एक सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा ती प्रविधितर्फ संकेत गरेका थिए ।
 

ट्रम्पले भनेका थिए, ‘उनी हाम्रो गुप्तचर संयन्त्र र अत्याधुनिक ट्रयाकिङ प्रणालीबाट उम्कन सकेनन् ।’ गुप्तचर सूचनाको स्रोत कुनै व्यक्ति पनि हुन सक्छ, जसले जानकारी दिइरहेको थियो, तर इरानी व्यक्तिहरूको प्राविधिक निगरानी गरिएको सम्भावना बढी देखिन्छ ।

गत वर्ष जुन महिनामा १२ दिनसम्म चलेको लडाइँका क्रममा इजरायलले इरानको परमाणु कार्यक्रमसँग सम्बन्धित वैज्ञानिक र अधिकारीहरूलाई निशाना बनाएको थियो । त्यतिबेला व्यक्तिहरूको आवतजावत बुझ्न दूरसञ्चार र मोबाइल फोन प्रणालीमा प्रवेश गरिएको भनिएको थियो ।

यसमा कहिलेकाहीँ विशेष अधिकारीसँग सम्बन्धित अंगरक्षकहरूको गतिविधि ट्रयाक गर्नु पनि समावेश थियो।
लामो समयसम्म यसरी निगरानी गर्दा व्यक्तिहरूको गतिविधिको ढाँचा (प्याटर्न अफ लाइफ) तयार गर्न सकिन्छ, जसबाट उनीहरूको बानी, तालिका र कमजोरीका क्षणहरू पहिचान गर्न मद्दत मिल्छ । 

इरानको असफलता वा अमेरिका–इजरायलको क्षमता
इरानलाई थाहा थियो कि खामेनी उसका शत्रुहरूको नजरमा छन् । यस्तो अवस्थामा शत्रुहरूको तरिका पहिचान गर्न नसक्नु इरानी सुरक्षा तथा गुप्तचर संयन्त्रको गम्भीर असफलता मानिन्छ । यसले इजरायल र अमेरिकाले निरन्तर आफ्नो तरिका परिवर्तन गर्दै नयाँ ट्रयाकिङ प्रविधि विकास गर्ने क्षमतालाई पनि देखाउन सक्छ ।
 

इरानीहरूले दिनको समयमा हमला हुने सम्भावना कम आँकेका हुन सक्छन् । न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार, गुप्तचर सूचना सीआईए (केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सी) बाट आएको थियो र वास्तविक हमला गर्न इजरायललाई उपलब्ध गराइएको थियो । संकेतहरूका अनुसार, इरानमाथिको हमलामा इजरायलले शीर्ष नेतृत्वका ठेगानामा र अमेरिकाले सैन्य अड्डाहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेको थियो ।

विशेष कुरा के थियो भने गुप्तचर सूचनामार्फत खामेनी र अन्य इरानी अधिकारीहरूको गतिविधिबारे पर्याप्त जानकारी पहिल्यै प्राप्त भइसकेको थियो, जसका आधारमा लामो दूरीका मिसाइल प्रहार गर्न सक्ने जेट विमान प्रयोग गर्ने योजना बनाइएको थियो । यो हमला ठूलो अभियानको सुरुवातको संकेत दिन र उपलब्ध अवसरको सदुपयोग गर्न अगाडि बढाइएको थियो । इजरायली जेट विमानलाई तेहरान पुग्न करिब दुई घण्टा लाग्न सक्छ, तर हतियार कति टाढाबाट प्रहार गरियो भन्ने स्पष्ट छैन ।

समाचारअनुसार, स्थानीय समयअनुसार बिहान करिब ९ः४० बजे कम्पाउण्डमा हमला गर्न इजरायली जेटहरूले ३० बम प्रयोग गरेका थिए । यसको कारण खामेनी आफ्नो सुरक्षाका लागि कम्पाउण्डमुनि रहेको भूमिगत बंकर प्रयोग गरिरहेका थिए भन्ने हुन सक्छ (यद्यपि इरानी सरकारसँग अझ गहिरा बंकरहरू पनि रहेको बताइएको छ) ।

निशानामा पक्का प्रहार गर्न, अर्थात् पर्याप्त गहिराइसम्म पुग्न, धेरै हतियारको आवश्यकता परेको हुन सक्छ । इरानका अन्य स्थानहरूमा पनि हमला गरिएको थियो, जसमा राष्ट्रपति मसूद पेजेशकियानको कार्यालय पनि समावेश थियो । उनले पछि विज्ञप्ति जारी गर्दै आफू सुरक्षित रहेको बताएका थिए ।

इजरायलले मारिएका व्यक्तिहरूमध्ये इरानका सात वरिष्ठ रक्षा अधिकारीहरूको नाम सार्वजनिक गरेको छ, जसमा इरानको रक्षा परिषद्का सचिव अली शमखानी, रक्षा मन्त्री ब्रिगेडियर जनरल अजीज नासिरजादेह र इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) का कमाण्डर जनरल मोहम्मद पाकपोर समावेश छन् । 
 

फ्लोरिडास्थित मार–ए–लागोमा मध्यरातको समय थियो, जब राष्ट्रपति ट्रम्प आफ्ना केही वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग मिलेर हमलाको निगरानी गरिरहेका थिए । इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको पुष्टि हुन केही घण्टा लागेको थियो ।
यद्यपि, इरान यसका लागि तयार रहेको बताइएको छ । खबरहरूका अनुसार खामेनी मात्र होइन, अन्य धेरै वरिष्ठ अधिकारीहरूको उत्तराधिकार योजना पनि तयार गरिएको थियो । अहिलेसम्म यो हत्या समग्र द्वन्द्वमा कस्तो प्रभाव पार्नेछ भन्ने स्पष्ट भएको छैन ।